جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ

غزلى از امام خمينى(قدس سره)

ابياتى از علامه طباطبائى(قدس سره) در جواب ابيات ناصر آرام(ره)

مقدمه نفش دعا در راه رسيدن به كمال از ديدگاه خواجه

غزل 421 سالها پيروى مذهب رندان كردم

غزل 422 سرم خوش است و به بانگ بلند مى گويم

غزل 423 صنما! باغم عشق تو چه تدبير كنم؟

غزل 424 صوفى! بيا كه خرقه سالوس بركشيم

غزل 425 عاشق روى جوانى خوش و نوخاستهام

غزل 426 عشقبازى و جوانى و شراب لعل فام

غزل 427 عمرى است تا به راه غمت رو نهادهايم

غزل 428 غم زمانه كه هيچش كران نمى بينم

غزل 429 فاش مى گويم و از گفته خود دلشام

غزل 430 فتوى پير مغان دارم و قولى است قديم

غزل 431 گر از اين منزل غربت به سوى خانه روم

غزل 432 گر چه از آتش دل چون خم مى در جوشم

غزل 433 گرچه افتاد ز زلفش گرهى در كارم

غزل 434 گر چه ما بندگان پادشهيم

غزل 435 گر دست دهد خاك كف پاى نگارم

غزل 436 گر دست دهد در خم زلفين تو بازم

غزل 437 گر من از سرزنش مدعيان انديشم

غزل 438 ما بر آريم شبى دست و دعايى بكنيم

غزل 439 ما سرخوشان مست، دل از دست دادهايم

غزل 440 ما ورد سحر بر سر ميخانه نهاديم

غزل 441 ما بدين در، نه پى حشمت و جاه آمدهايم

غزل 442 ما ز ياران چشم يارى داشتيم

غزل 443 ما نگوييم بد و ميل به ناحق نكنيم

غزل 444 مرا عهدى است با جانان كه تا جان در بدن دارم

غزل 445 مرحبا طاير فرخ رخ فرخنده پيام!

غزل 446 مرو، كه در غم هجر تو از جهان برويم

غزل 447 مزن بر دل ز نوك غمزه تيرم

غزل 448 مژده وصل تو كو؟ كز سر جان برخيزم

غزل 449 من ترك عشقبازى و ساغر نمى كنم

غزل 450 من دوستدار روى خوش و موى دلكشم

غزل 451 من كه باشم كه بر آن خاطر عاطر گذرم؟

غزل 452 من نه آن رندم كه ترك شاهد و ساغر كنم

غزل 453 نماز شام غريبان چو گريه آغازم

غزل 454 هرچند پير و خسته دل و ناتوان شدم

غزل 455 اگر برخيزد از دستم كه با دلدار بنشينم

غزل 456 اين چه شور است كه در دور قمر مى بينم

غزل 457 ديدار شد ميسر و بوس و كنار هم

غزل 458 صلاح از ما چه مى جويى؟ كه مستان را صلا گفتيم

غزل 459 عمرى است تا من در طلب، هر روز گامى مى زنم

غزل 460 برواى طبيبم! از سر، كه خبر ز سر ندارم

غزل 461 حاليا مصلحت وقت در آن مى بينم

غزل 462 اى نور چشم من! سخنى هست گوش كن

غزل 463 افسر سلطان گل پيدا شد از طرف چمن

غزل 464 اى خسرو خوبان! نظرى سوى گدا كن

غزل 465 اى روى ماه منظر تو، نوبهار حسن!

غزل 466 بالا بلند عشوه گر سرو ناز من

غزل 467 بهار و گل طرب انگيز گشت وتوبه شكن

غزل 468 چندان كه گفتم غم با طبيبان

غزل 469 چو گل هر دم به بويت جامه بر تن

غزل 470 چون شوم خاك رهش، دامن بيفشاند ز من

غزل 471 خدا را كم نشين با خرقه پوشان

غزل 472 دانى كه چيست دولت؟ ديدار يار ديدن

غزل 473 دلم را شد سر زلف تو مسكن

غزل 474 ز در درآ و شبستان ما منور كن

غزل 475 شاه شمشاد قدان، خسرو شيرين دهنان

غزل 476 شراب لعل كش وروى مه جبينان بين

غزل 477 صبح است ساقيا قدحى پرشراب كن

غزل 478 فاتحه اى چو آمدى بر سر خسته اى بخوان

غزل 479 كرشمه اى كن وبازار ساحرى بشكن

غزل 480 گلبرگ را ز سنبل مشكين نقاب كن

جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٨٦ - غزل ٤٥٩ عمرى است تا من در طلب، هر روز گامى مى زنم

جايى:

صنما! با غم عشق تو چه تدبير كنم؟		تا به كى در غم تو، ناله شبگير كنم؟

آن زمان كآرزوى ديدنِ جانم باشد		در نظر، نقشِ رُخِ خوبِ تو تصوير كنم‌[١]

و ممكن است (به احتمال دوّم) منظور خواجه از «اورنگ» و «گلچهر» تجلّى اسماء و صفات باشد كه با اين طريق به ذات راه پيدا كند.

دانم سرآيد قِصّه‌ام، چندان نماند غُصّه‌ام‌		زين آه خون افشان كه من، هر صبح وشامى مى زنم‌

محبوبا! مى‌دانم سرانجام اين آه و فرياد و گريه شبانه روزى من به پايان خواهد رسيد و به وصالت راه خواهم يافت، و بى‌خبر از خويش مى گردم و غصّه‌ام نخواهد ماند؛ با اين همه چگونه مى توانم تا نپذيرى‌ام دست از داد و فرياد عاشقى بردارم؟

خواجه در جايى در تمنّاى اين معنى مى گويد:

اى غايب از نظر! به خدا مى سپارمت‌		جانم بسوختىّ و به دل دوست دارمت‌

خونم بريز و از غمِ هجرم خلاص كن‌		منّتْ پذيرِ غمزه خنجرْ گذارمت‌

بارم دِه از كرم بَرِ خود، تا به سوز دل‌		در پاى دم به دم، گهر از ديده بارمت‌[٢]

و ممكن است منظور از بيت، سر آمدن غصّه تجلّيات ذاتى باشد؛ لذا مى گويد:

با آنكه از خود غايبم، وز مى چو حافظ تائبم‌		در مجلس روحانيان، گهگاه جامى مى زنم‌

اين بيت در يكى از نسخه‌ها «با آنكه از وى غايبم ...» ذكر شده و اين با معناى اوّلى كه براى ابيات شد سازش پذير است، بخواهد بگويد: با آنكه وى را مشاهده نمى‌كنم و در اثر فراق و هجران ونا اميدىِ وصال، از مِىْ خوردن و انتظار.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٢٣، ص ٣١٢.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٩، ص ٧٠.