جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٠١ - غزل ٤٧٧ صبح است ساقيا قدحى پرشراب كن

اى خواجه! ويااى سالك! ويااى زاهد! چون به جهان هستى خوب بنگرى وبه ديده بصيرت نظر كنى، خود وجهان را چون حبابى خواهى ديد كه بر روى آب خيمه زده، و اساس آن برآب است، وهوايى آن را بدين گونه داشته، وجز نيستى از خود هيچ ندارد، وهرچه دارد از آب است ودر حقيقت مى خواهد بگويد: عالم، پرتوى از دوست و اسماء وصفات اويند وجز نمودى حبابى ندارند، بايد به نظر حبابى وسرابى بدان توجّه داشته باشيم واستقلال به آن مدهيم؛ كه: «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»[٢]: (خداوند، نور آسمانها وزمين است) ونيز: «كُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ‌[٣]» (هر چيزى جز روى [واسماء وصفات‌] او نابوداست) وهمچنين: «كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ، وَ يَبْقى‌ وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ»[٤]: (هر كه بر آن است نابود و ناپايدار است وتنهاروى [اسماء وصفات‌] پروردگارت كه داراى عظمت وبزرگوارى است، باقى مى‌ماند.) خواجه مصلح الدين سعدى مى گويد:

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٢١، ص ٣١٠.

[٢] - نور: ٣٥.

[٣] - قصص: ٨٨.

[٤] - الرحمن: ٢٦ و ٢٧.