جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٥٧ - غزل ٤٥٥ اگر برخيزد از دستم كه با دلدار بنشينم

از اين غزل ظاهر مى شود خواجه به قرب دوست راه داشته، تمنّاى بالاترين مقام معنوى را (به دليل بيت دوّم) كه بقاء بعد از فناست نموده؛ و در ضمن گله اى هم از معشوق داشته. مى‌گويد:

اى كاش! قدرت آن را داشتم كه باز روزى انس با محبوب مى گرفتم، و وصال دائمى‌ام ميسّر مى گشت، و همواره از مشاهده جمالش بهره مند، و از بهشت رخسارش گلِ مراد خود مى چيدم. بخواهد بگويد:

٣١٣٧

«إلهى! هذا ذُلّى ظاهِرٌ بَيْنَ يَدَيْكَ، وَهذا حالى لا يَخْفى عَلَيْكَ، مِنْكَ أطْلُبُ الوُصُولَ إلَيْكَ، وَبِكَ أسْتَدِلُّ عَلَيْكَ؛ فَاهْدِنى بِنُورِكَ إلَيْكَ، وَأقِمْنى بِصِدْقِ العُبُودِيَّةِ بَيْنَ يَدَيْكَ.»

[١]: (بار الها! اين ذلّت و خوارى من است كه در پيشگاهت آشكار است، و اين حال من است كه بر تو پوشيده نيست، از تو وصالت را خواستارم، و به تو، بر تو راهنمايى مى جويم؛ پس با نورت مرا به خويش رهنمون شو، و با بندگى راستين در پيشگاهت برپادار.- به گفته خواجه در جايى:

[١] - اقبال الاعمال ص ٣٤٩.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٢١، ص ١١٦.