جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٧٧ - غزل ٤٢٩ فاش مى گويم و از گفته خود دلشام

خلاصه آنكه: محبوبا! چون ديدارت را عاشق بودم، همه نعمتهاى بهشتى را فراموش كردم، و ديوانه وار براى سير صعودى خويش، كه مى دانستم از اين جهان حاصل مى شود، آنها را رها كرده و به عالمِ‌ «فَتابَ عَلَيْهِ وَ هَدى‌»[١] و «فَمَنِ اتَّبَعَ هُدايَ ...»[٢] توجّه نمودم.

و يا منظور از بيت اين باشد كه: نه تنها در اين جهان هواى تو، دنيا و ما فيها را از يادم برد، بلكه آخرت و نعمتهاى آن هم از يادم برفت، حال:

معشوقا! نه تنها الف قامت رعناى تو نگذاشته كه به نعمتهاى بهشتى و هواى دنيا و آخرت توجّه داشته باشم؛ بلكه در ازلم با «أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ؟!»[٣]: (آيا من پروردگارشما نيستم؟!) درس عشق و محبّت و ديدار و يكتا پرستى را به من دادى، لذا نمى‌توانم غير تو را اختيار كنم؛ كه:

٣٢٢٧

«إلهى! مَنْ ذَا الَّذى ذاقَ حَلاوَةَ مَحَبَّتِكَ، فَرامَ مِنْكَ بَدَلًا؟

وَمَنْ [ذَا] الَّذى أنِسَ بِقُرْبِكَ، فَابْتَغى‌ عَنْكَ حِوَلًا؟!»

[٤]: (معبودا! كيست كه شيرينى محبّت تو را چشيد و غير تو را به جاى تو اراده نمود؟! و كيست كه به قرب تو انس گرفت و از تو رو گردان شد؟!- به گفته خواجه در جايى:

[١] - طه: ١٢٢.

[٢] - طه: ١٢٣.

[٣] - اعراف: ١٧٢.

[٤] - بحارالانوار، ج ٩٤، ص ١٤٨.

[٥] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٤٠، ص ٣٢٣.