جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٥٢ - غزل ٤٥٤ هرچند پير و خسته دل و ناتوان شدم

محبوبا! اگر در مكتب تو درس غم عشقت را نخوانده بودم، كجا مى توانستم بدانم خود كِيَم. اين تو بودى كه درس خود شناسى و معرفت نَفْس را به من آموختى و پرده از لوح وجودم برداشته و فرمودى: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا! عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ، لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ»[١]: (اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! بر شما باد نَفْسهايتان [و همواره خود را بپاييد، كه‌] وقتى هدايت يافتيد گمراهى هيچ كس آسيبى به شما نمى رساند.) و اين تو بودى كه به فطرتم آشنا ساختى و نكته‌هاى شناسايى خودت را به من آموختى تا آنكه آن را در ابيات خود ظاهر ساختم.

معشوقا! قسمت ازلى بود كه مرا از زهد خشك و عبادات بى‌اخلاص نجات بخشيد و به خرابات كشيد، تا در محضر آنان كه خرابان را آباد مى سازند حاضر شوم و به كمالاتى كه مطلوب توست نايل شوم و به سرنوشت ازلى خويش راه يابم. درجاى مى گويد:

[١] - مائده: ١٠٥.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٧٨، ص ٨٩.