جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٠ - غزل ٤٢١ سالها پيروى مذهب رندان كردم

خواجه در اين غزل، خبر از روزگار وصال گذشته و علّت آن، و زمان فراق و سبب آن داده، و در ضمن تقاضاى وصال دوباره نموده. مى‌گويد:

كنايه از اينكه: تا سالك، بر خواسته‌هاى خويش حريص است و از تقديرات و قضاى الهى سرباز مى زند، به جايى نخواهد رسيد. و از حرص و آز بر كنار شدن هم نه كارى است سهل. بايد چون رندانِ پا به همه چيز زده رياضتها كشيد تا حرص را به زندان نمود. و از عقل هم بايد راهنمايى خواست؛ كه:

٢٩٢٧

«ألْعَقْلُ مُصْلِحُ كُلِّ أمْرٍ.»

[١]: (عقل، اصلاح كننده و بسامان آورنده هر كارى است.- نيز:

٢٩٢٨

«ألْعَقْلُ يُوجِبُ الحَذَرَ.»

[٢]: (عقل، موجب پرهيز [انسان، از تمام بديها] است.).

و يا بخواهد بگويد: از آن زمان كه به فتواى خرد، حرص را به زندان كردم، توانستم پيروى مذهب رندان كنم؛ كه:

٢٩٢٩

«ألْحِرْصُ عَلامَةُ الأشْقِيآءِ.»

[٣]: (حرص و آز، نشانه بدبختان مى باشد.- نيز:

٢٩٣٠

«ألْحَريصُ أسيرُ مَهانَةٍ لا يُفَكُّ أسْرُهُ.»

[٤]: (حريص، اسير پستى و خوارى است كه هرگز از اسارت آن رهايى نمى يابد.- همچنين:

٢٩٣١

«خَيْرُ النّاسِ مَنْ أخْرَجَ‌

[١] - غرر و درر موضوعى، باب العقل، ص ٢٥٥.

[٢] - غرر و درر موضوعى، باب العقل، ص ٢٥٥.

[٣] - غرر و درر موضوعى، باب الحرص، ص ٦٠.

[٤] - غرر و درر موضوعى، باب الحرص، ص ٦١.