جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٥٤ - غزل ٤٥٤ هرچند پير و خسته دل و ناتوان شدم

هركس آن را ترك نمود، غرقه شد؛ هركس برايشان پيشى گرفت، به هلاكت مبتلا گرديد، و هركس از ايشان دورى جسته و عقب ماند [از دين‌] خارج شد، و آن كه ملازم و همدم آنان گشت به ايشان پيوست، بار خدايا! بر محمّد و آل محمّد درود و رحمت فرست، هم آنان كه غار استوار و محكم و ياور بيچارگان و درماندگان [بيچاره درمانده‌] و پناهگاه گريختگان و نجات دهنده هراسناكان و حافظ و نگاه دارنده چنگ زنندگان و پناه جويان مى‌باشند.).

و ممكن است منظور از «پير مغان» استادش باشد؛ در جايى مى گويد:

آرى، آنچه سالك را از ديدار محبوب حقيقى جدا مى سازد و نمى تواند همواره به مشاهده او بهره‌مند شود، گناهان ظاهرى و سپس گناهان وجودى و خود بينى‌هاى اوست (كه منشأ گناهان ظاهرى هم از آن است.)؛ كه:

٣٥٦٥

«وَأعْلَمُ أنَّكَ لِلرّاجينِ [لِلرّاجى‌] بِمَوْضِعِ إجابَةٍ، وَلِلمَلْهُوفينَ [لِلْمَلْهُوفِ‌] بِمَرْصَدِ إعانَةٍ، وَأنَّ فِى اللَّهْفِ إلى‌ جُودِكَ، والرّضا بِقَضآئِكَ عِوَضاً مِنْ مَنْعِ الباخلينَ، وَمَنْدُوحَةً عَمّا فى أيْدِى المُسْتَأْثِرينَ، وَأنَّ الرّاحِلَ إلَيْكَ قَريبُ المَسافَةِ، وَأنَّكَ لا تَحْتَجِبُ عَنْ خَلْقِكَ إلّاأنْ [وَلكِنْ‌] تَحْجُبِهُمُ الأعْمالُ السَّيّئَةُ [الآمالُ‌] دُونَكَ.»

[٢]:

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٧، ص ٥٥.

[٢] - اقبال الاعمال، ٦٧- ٦٨.