جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٣٩ - غزل ٤٥٢ من نه آن رندم كه ترك شاهد و ساغر كنم

محبوبا! ناپايدارى ديدارهايت را از نقص خود مى دانم. اگر من درس عاشقى را خوب خوانده، و بكلّى از خود بيرون شده بودم، دوام ديدارت را داشتم؛ حال چاره خود را در آن مى دانم كه جمال خويش بنمايى، تا در محراب ابروانت به مشاهده و مراقبه جمالت مشغول گردم و درس عشق خويش را بهتر از اين بخوانم. در نتيجه، با اين بيان دوام ديدار دوست را تمنّا مى كند. در جايى مى گويد:

اى زاهد! اين نه كار رندان و مستان و عاشقان جمال يار است كه از تماشاى او (با ديده دل و جان) چون تجلّى نمايد، خوددارى كنند. چون تو پرهيزم مى دهى، بايد با تجلّياتش مشورت نمايم، ببينم مى توان جمال او را نديد و زهد ورزيد، يا خير؟ به گفته خواجه در جايى:

كنايه از اينكه: در وقت تجلّى معشوق، چگونه ممكن است پرهيز از تماشاى وى؟! همان گونه كه وقت شكفتن گل نمى توان به بلبل گفت: از مشاهده آن پرهيز.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٨٦، ص ٢٢٤.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٥٤٠، ص ٣٨٧.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٦، ص ٤٢.