عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٨٢ - حقيقت و روح دين

[فأقم وجهك للدين حنيفا فطرت الله التي فطر الناس عليها لا تبديل لخلق الله ذلك الدين القيم و لكن أكثر الناس لا يعلمون‌][١].

پس [با توجه به بى‌پايه بودن شرك‌] حق‌گرايانه و بدون انحراف با همه وجودت به سوى اين دين [توحيدى‌] روى آور، [پاى‌بند و استوار بر] سرشت خدا كه مردم را بر آن سرشته است باش براى آفرينش خدا هيچگونه تغيير و تبديلى نيست؛ اين است دين درست و استوار؛ ولى بيش‌تر مردم معرفت و دانش [به اين حقيقت اصيل‌] ندارند.

در اين زمينه احساس مى‌شود كه تفصيل بيش‌ترى لازم است، مطالعه در طبيعت بشر، اين معنا را آشكار مى‌سازد كه در نهاد بشر دو نوع تمايل وجود دارد:

نوع اول: تمايلاتى است (به نام غرائز) كه از طبيعت حيوانى بشر ناشى مى‌شود، از قبيل خوراك و رابطه جنسى و حس جنگ‌جويى و...

خصوصيات اين نوع تمايلات بدين قرار است:

الف: در ميزان تكامل بين انسان و حيوان مشترك است.

ب: از نظر بيولوژى (زيست‌شناسى) داخلى تحت يك نوع فشار، يا اجبارى قرار گرفته‌اند و بر اثر اين فشار يا اجبار، هر حيوانى مجبور است اين شهوات را ارضا كند.

ج: ارضاى اين شهوات، مقرون با يك نوع لذت و آسايش است.

د: ارضاى اين شهوات به حيوان نيرويى مى‌دهد كه به وسيله آن نيرو مى‌تواند سلامت و رشد جسمى خودش را تحصيل كرده و در نتيجه، حيات و نوع و نژادش را حفظ كند.

[١] -روم( ٣٠): ٣٠.