عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٥٥ - مخالفت با هواى نفس، بهترين عبادت

صاحب «اسرار التوحيد» نوشته است كه:

شيخ ما روزى در ميان سخن، روى به يكى كرد و گفت: كه همه وحشت‌ها از نفس است، اگر تو او را نكشى او تو را بكشد، اگر تو او را قهر نكنى او تو را قهر كند و مغلوب خود.

مواظبت بر وضع نفس، از پسنديده‌ترين برنامه‌ها نزد خداست كه اگر توجه به او نشود سر از اطاعت برتابد و باز گرداندنش به گردونه اطاعت حق، امر محالى گردد!!

از جملاتى از قبيل:

موتوا قبل أن تموتوا[٢]؛

قبل از مرگ بميريد و يا نفس را بكشيد تا راحت يابيد، منظور اين نيست كه جنبه ناسوتى و مادى انسان به كلى از بين برود، يا ممكن باشد چنين انتظارى داشت، بلكه مقصود اين است كه زمام نفس سركش به دست سالك بيايد تا او را رام و پاك كند و صفات رذيله آن را از ميان بردارد و با تسليم و توكل و توجه كامل به خدا و مراقبت تمام و مجاهدت فراوان ملكات فاضله را جانشين صفات رذيله سازد[٣].

سعدى، در وضع نفس و توجه به تربيت او مى‌فرمايد:

[١] -منطق الطير، عطار نيشابورى.

[٢] -بحار الأنوار: ٦٦/ ٣١٧، باب ٣٧، حديث ٣٤.

[٣] -بحث در افكار و احوال حافظ: ٢٩٧.