عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٤٠ - گفتار عارفى وارسته

و مثال تعلق روح انسانى به قالب و آفات چنان است كه شخصى تخمى دارد، اگر بكارد و پرورش بدهد، يكى صد تا هفتصد مى‌شود و اگر آن تخم نكارد از آن نوعى انتفاع توان گرفت، وليكن چون تخم در زمين اندازد و پرورش ندهد خاصيت آن خاك است كه تخم را بپوساند و استعداد آن را باطل كند.

پس تخم روح انسانى را پيش از آن كه در زمين قالب اندازند، استعداد كلام حق حاصل داشت چنانچه از عهد، [أ لست بربكم‌] جواب باز داد و اهليت جواب «بلى» باز نمود، اگرچه اين مزارع براى آن است تا بينايى و شنوايى و گويايى كه داشت، يكى صد و هفتصد شود.

ليكن تا تخم روح را آب ايمان و تربيت عمل صالح نرسد، حال وى در عين خسران است، از آن بينايى و شنوايى و گويايى حقيقى محروم مانده و چون آب ايمان و تربيت عمل صالح به او رسد تخم نمو نمايد و از نشيب زمين بشريت قصد علو عالم عبوديت كند و از دركات خلاصى يابد و هر قدر كه تربيت يابد به آن قدر، درجات نجات كه عبارت از جنان است، به او مى‌رسد و چون به مقام ثمرگى رسد كه مرتبه معرفت است از جمله اهل الله و خاصه شود.

و اگر العياذ بالله تخم روح آب ايمان و تربيت عمل صالح را ادراك نكند، در زمين بشريت بپوسد و طبيعت خاكى گيرد و به خاصيت وى مخصوص شود كه [و لكنه أخلد إلى الأرض و اتبع هواه‌][١].

و در خسران ابدى بماند كه [خالدين فيها أبدا].\*

ابتدا كه طفل به وجود مى‌آيد و هنوز حجب مستحكم نشده است و نوعهد و قريب به حضرت است و ذوق انس حضرت باقى است، در حال كه از مادر جدا

[١] -اعراف( ٧): ١٧٦.