عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٠٩ - حدود و اقسام امل

زيرا كه آن غيب است و نه آن كه قصد كند به تمام ناكردن آن؛ زيرا گه باشد كه او را در آن صلاحى نباشد. پس همه اعمال خير را مقيد بايد كرد به استثناء و به شرط صلاح تا از عيب امل رسته باشد. حق تعالى با رسول مى‌فرمايد:

[و لا تقولن لشي‌ء إني فاعل ذلك غدا\* إلا أن يشاء الله‌][١].

و هرگز درباره چيزى مگو كه من فردا آن را انجام مى‌دهم،\* مگر اين كه [بگويى: اگر] خدا بخواهد.

و گفته‌اند ضد اين امل نيت است، از آن كه نيت كننده خير از امل دور باشد و ممتنع، پس نيت صحيح ببايد دانست كه آن اصلى عظيم است و در حد نيت چنين گفته‌اند كه خواستن عملى است به ابتدا، پيش از عمل ديگر به حكم ارادت و تمام كردن آن به تفويض واستثنا.

وحد نيت به لغت عرب چنين است:

«ارادة اخذ عمل مبتدأ به، قبل سائر الاعمال بالحكم مع ارادة الإتمام بالتفويض والاستثناء»[٢].

اگر گويند: چرا در ابتدا حكم رواست و در اتمام و تمام كردن آن به تفويض و استثنا مى‌فرمايد؟ گوييم: تا خطر نباشد؛ زيرا كه در ابتدا وقت هست و خطر در اتمام است كه در وقت متراخى مى‌افتد چه خطر وصول هست كه ندانى بدان برسى يا نه و خطر فساد نيز هست كه ندانى در آن صلاح است يا فساد، پس استثنا واجب است از بهر خطر وصول و تفويض واجب است از بهر خطر فساد، پس چون ارادت‌

[١] -كهف( ١٨): ٢٣- ٢٤.

[٢] -خواستن انجام دادن عملى از ابتداء، پيش از ديگر اعمال به حكم، همراه با به انجام رساندن آن به تفويض( در اختيار خدا در آوردن) و استثناء است.