عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٩٠ - پنج نكته درباره قلب

تفاضل و تفاخر جويند.

پس حق باشد كه چنين خزانه را نگهدارند از آفات و دزدان و قطاع الطريق، تا آن جوهر عزيز و شريف خزانه را آفتى نرسد و دشمن بر او ظفر نيابد.

پنج نكته درباره قلب‌

اصل پنجم: چون تأمل حال او كرديم، پنج چيز يافتيم كه ديگر اعضا را نيست.

اول:

آن كه دشمن قصد او دارد و روى به او كرده است و ملازم اوست و اوست كه منزل الهام و وسوسه است، پيوسته فرشته و ديو دعوت او مى‌كنند.

دوم:

شغل دل را بيش‌تر است كه هوا و عقل هر دو در اويند و هر دو لشكر را، يعنى لشكر هوا و لشكر عقل را معترك و جنگاه اوست، پس حق باشد ثغر را نگاه داشتن و از او غافل نابودن.

سوم:

عوارض او را بيش‌تر است و خواطر كه پيوسته هم‌چون تير و باران در او مى‌بارد و تو را قدرت آن نه كه دفع آن كنى و هم چون چشم نيست كه پلك چشم برهم نهى و از آفت چشم برهى و هم چون زبان نيست كه در كام كشى و فارغ شوى؛ بلكه دل در معرض خاطرهاست كه تو بر منع كردن از آن خاطرها قادر نيستى و دل را از آن نگه نتوانى داشت و نفس زود در پى آن خاطرها افتد و منع كردن او از اين، كارى سخت است و محنتى عظيم.

چهارم:

علاج او دشوار است، چه او بر تو پوشيده است، آنگه بدانى كه آفت بدو