عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٤٩١ - تقسيم نعم الهى

باشد، در ترجمه دو جمله مورد بحث مى‌گويد:

لازم است كه مؤمن در همه حال، چه در اداى واجبات، و چه در اداى مستحبات بلكه در جميع حركات وسكنات از اغواى شيطان و فريب او غافل نباشد كه مبادا به اغواى او معصيتى يا خلاف اولايى از او صادر شود و به سبب آن مستحق عذاب يا محروم از ثواب گردد.

حاصل آن كه: بنده بايد چنان باشد كه هرگاه به توفيق الهى مرتكب فعل طاعتى شود در حركات و سكنات آن فعل مطلع حال خود بوده كه مبادا در آن حركات امر ناملايمى مثل قصد ريا يا مانند او از او صادر شود و به سبب آن قصد پليد طاعتش باطل گردد.

و هرگاه به عصمت الهى ترك معصيتى كند، باز بايد از حال خود غافل نباشد كه مبادا قصد بدى چون كبر و عجب از او سانح شود.

تقسيم نعم الهى‌

حاصل آن كه: لفظ «توفيق» و «عصمت» در متن دعا اشاره به تقسيم نعمت‌هاى الهى است.

محققين بزرگوار گفته‌اند كه جميع نعمت‌هاى الهى بر دو قسم است: نعمت نفع و نعمت دفع.

نعمت نفع عبارت از اعطاى منافع و مصالح هر شخص از طريق خداست، مثل استواى خلقت و لذات جسمانى هم‌چون طعام و آشاميدنى‌ها و لباس و مسكن و نكاح و غير آن.

و نعمت دفع عبارت است از قدرت داشتن براى دفع مفاسد و مضار، خواه داخلى مثل دفع آفت‌هاى نفس و امراض و علل بدنى، خواه خارجى مثل دفع‌