عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٨٤ - جايگاه عقل در وجود انسان

علم هنوز نتوانسته است توجهى بر اين عمل بكند، ولى با وجود اين نمى‌توان اين اقدام عجيب را حمل بر تصادف و اتفاق كرد.

پس از آن زنبور سوراخى در زمين مى‌كند و خود با نهايت خوشوقتى وارد آن شده در همانجا جان مى‌سپارد، نه خود زنبور و نه اخلاف آن سر از كارى كه مى‌كنند در نمى‌آورند و نمى‌دانند بچه‌هاى آن‌ها پس از تولد چه مى‌كنند و اصلا نمى‌دانند داراى فرزندى هستند، زنبور حتى نمى‌داند كه خود او به وجود آمده و زندگى كرده و مرده است.

زنبوران عسل و مورچگان تشكيلاتى به وجود آورده و حكومتى براى خود ساخته‌اند و در دستگاه خود او نوع سرباز و كارگر و غلام و خدمتكار، افرادى مى‌گمارند.

در ميان يك طايفه از مورچگان رسم است كه كارگران دانه جمع مى‌كنند و به لانه مى‌آورند تا در زمستان سايرين از آن تغذيه كنند، براى اين منظور حجره‌هاى مخصوص آسياب تعبيه كرده‌اند كه مورچگان مخصوصى كه داراى فك‌هاى بزرگ و قوى هستند دانه‌ها را در آنجا آسياب كنند و براى غذاى سايرين آماده سازند.

شغل منحصر به فرد اين كارگران آسياب كردن دانه‌هاست و همين كه فصل پائيز فرا رسيد و دانه‌ها همه آسياب شد، آن وقت مصالح عمومى اقتضا مى‌كند كه حتى المقدور در مصرف آذوقه صرفه‌جويى شود و چون عده آسيابان در نسل جديد رو به افزايش مى‌گذارد، به منظور همين صرفه‌جويى مورچگان نظامى شروع به اعدام آسيابانان مى‌كنند.

برخى از مورچگان به سائقه طبيعى يا از روى فهم و شعور حقيقى مزارع مخصوصى ترتيب مى‌دهند و قارچ در آن مى‌كارند و به مصرف غذاى خود مى‌رسانند، همين جماعت پاره‌اى كرم‌ها و شته‌هاى درخت را به دام آورده آن‌ها را اهلى مى‌كنند و به جاى گاو ماده و بز از آن‌ها استفاده مى‌كنند و از شيره شيرينى كه از