عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١١٤ - مراحل وصول به حقيقت

بيداران راه با توجه به نور وحى، انسان را در زمينه توجه به قلب و حفظ سلامت آن راهنمايى كرده و برنامه‌هاى جالب و ريشه‌دارى ارائه كرده‌اند و در نوشته‌هاى خود آورده‌اند كه:

راه وصول به حقيقت و سعادت جاودانى سه مرحله دارد و هريك از آن‌ها هم داراى منازلى است.

اين مراحل عبارت است از:

١- معرفت‌

٢- همت‌

٣- محبت‌

تا مرد حقيقت‌جو همه اين سه مرحله را نپيمايد، هرگز به مقصد سعادت جاودانى نمى‌رسد؛ زيرا كه معرفت نظرى بدون عمل و فعليت ميوه نمى‌دهد و براى عمل و فعاليت، همت لازم است و اين همت همان فضيلت است كه قسمت عملى معرفت باشد، ولى فضيلت نيز بدون محبت و عشق فايده نمى‌بخشد.

اگر در كلمات بالا دقت شود، مشخص مى‌شود كه اين هر سه واقعيت فقط در ارتباط با قلب است و چون قلب با كوشش انسان منور به اين سه واقعيت گردد، آراسته به سلامت و صلاح شده و در تمام اخلاق و اعمال آدمى اثر مثبت خواهد گذاشت و براى به دست آوردن معرفت راهى جز تفكر و رجوع به خط پاك وحى نيست، كه نتيجه اين رجوع محبت و عشق و نتيجه اين عشق حركت و همت و فضيلت و عمل است.

در اينجا شرايط و آداب اين سه مرحله را با اختصار تمام يادآورى مى‌كنيم.