يكى زين چو بر ديگرى يافت دست،		ترازوى عدل طبيعت شكست‌
اگر باد سرد نفس نگذرد،		تف‌[١] معده، جان در خروش آورد
وگر ديگ معده نجوشد[٢] طعام،		تن نازنين را شود كار، خام‌
در اينان نبندد دل، اهل شناخت‌		كه پيوسته با هم نخواهند ساخت‌
توانايى تن مدان از خورش‌		كه لطف حقت ميدهد پرورش‌
به حقش‌[٣] كه گر ديده بر تيغ و كارد،		نهى، حق شكرش نخواهى گزارد
چو رويى به خدمت‌[٤] نهى بر زمين،		خدا را ثنا گوى و خود را مبين‌
گداييست‌[٥] تسبيح و ذكر و حضور،		گدا را نبايد كه باشد غرور
گرفتم كه خود خدمتى كرده‌اى،		نه پيوسته اقطاع‌[٦] او خورده‌اى؟
نخست‌[٧] او ارادت به دل در نهاد		پس اين بنده بر آستان سر نهاد
گر از حق نه توفيق خيرى رسد،		كى از بنده خيرى به غيرى رسد؟
زبان را چه بينى كه اقرار داد؟		ببينى: زبان را كه گفتار داد؟
در معرفت ديده آدميست‌		كه بگشوده بر آسمان و زميست‌[٨]
كيت فهم بودى نشيب و فراز،		گر اين در بكردى بروى تو باز؟
سرآورد و دست از عدم در وجود،		در اين‌[٩] جود بنهاد و در آن، سجود
وگرنه كى از دست، جود آمدى؟		محال است كز سر سجود آمدى‌
بحكمت زبان داد و گوش آفريد،		كه باشند صندوق دل را كليد

[١] تف:( با فتح اول- لفظ فارسى): حرارت. با تافتن و تابيدن و تب هم‌ريشه است،« تف معده» مسند اليه است و« جان» مفعول بيواسطه است براى فعل« در خروش آورد»

[٢] نجوشد:( فعل ذو وجهين): نجوشاند

[٣] - به حقش كه گرديده بر تيغ و كارد ...: به حق خدا سوگند، اگر چشمان خود را در راه او تسليم تيغ و كارد كنى باز حق شكر او را نگزارده‌اى.

[٤] چو رويى به خدمت ...: سجاده و عبادتى كه ميكنى به حساب خود مگذار و تصور مكن كه اين توفيق را خود بدست آورده‌اى. خدا را سپاس گوى كه بتو اين توفيق را داده است.

[٥] گداييست: مراد را از گدايى، نيازمندى و اظهار بندگى به خدا است.

[٦] اقطاع( با كسر اول): درآمد ثابت ملى كه به كسى واگذار شود.

[٧] نخست او ارادت به دل در نهاد: اراده بنده در دست قدرت خداست،

[٨] زمى: مخفف زمين از ريشه زم كه در زبان اوستايى به معنى سرد است.

[٩] در اين جود بنهاد و در آن سجود: خداوند جود و بخشش را صفت دست قرار داد و قدرت سجود به سر بخشيد.