شرح بوستان - خزائلى، محمد - الصفحة ٢٣٧ - باب چهارم در تواضع
باب چهارم در تواضع
|
ز خاك آفريدت خداوند پاك، |
پس اى بنده، افتادگى كن چو خاك |
|
|
حريص و جهانسوز و سركش مباش |
ز خاك[١] آفريدندت، آتش مباش |
|
|
به گردون كشيد آتش هولناك، |
به بيچارگى تن بينداخت خاك |
|
|
چو آن سرفرازى نمود، اين كمى، |
از آن ديو[٢] كردند از اين آدمى |
|
[١] ز خاك آفريدندت آتش مباش: برحسب نظر حكماء قديم، چهار عنصر زير فلك قمر بدينترتيب قرار دارد كه خاك در مركز است و آب بر آن احاطه دارد و هوا بر آب محيط است و آتش بر سه عنصر ديگر احاطه يافته و بالاى همه قرار گرفته است.
چون آدمى از خاك آفريده شده بايد تواضع و پستگرايى پيش گيرد و آرام و سنگين باشد و مثل آتش بالاگرا و تند و سبك نباشد. از جانب ديگر برحسب آيات قرآنى آفرينش آدم از خاك و خلقت ابليس از آتش است، چنانكه قرآن مجيد از زبان ابليس گويد« خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ»\*.
[٢] از آن ديو كردند از اين آدمى: اشاره است به خلقت شيطان از آتش و آفرينش آدم از خاك.