شرح بوستان - خزائلى، محمد - الصفحة ١٤٧ - حكايت(٢٨) حكايت كنند از جفا گسترى

[١] اين مصراع عنوان مثل دارد.

[٢] حلال است بردن ...: نظير السيف آخر الحيل.

[٣] - اين بيت در نسخه على يف ضبط نشده است. مراد بيت اينست كه اگر دشمنى درخواست توقف جنگ كند، قدر و مقام تو از يك به هزار ميرسد.

[٤] اگر خصم، پاى در ركاب كند و آماده جنگ باشد، مسئوليت جنگ از گردن تو برداشته مى‌شود و در روز قيامت داور دادگر حساب آنرا از تو نمى‌خواهد.

[٥] اگر دشمن، راه كينه‌توزى پيش گيرد، تو نيز آماده جنگ شو، زيرا مهربانى با كينه‌وران خطاست.

[٦] مى: از ادات استمرار است و امروزه در افعال مركب، ادات استمرار پيش از جزء اخير فعل درميآيد، لكن در شعر تقدم آن بر پيوند فعل جايز است و همين حكم درباره حرف نفى نيز صادق است.

[٧] ببخشاى و از مكرش ... اشاره دارد به قسمتى از نامه حضرت على( ع) به مالك اشتر:

لا تدفعن صلحا دعاك اليه عدوك و للّه فيه رضى ... و لكن الحذر كل الحذر من عدوك بعد صلحه. فأن العدو ربما قارب ليتغفل ...

« هرگاه دشمن ترا به صلح دعوت كند و در آن آشتى رضاى خدا ملحوظ باشد، دعوت او را فرو مگذار، لكن از وى برحذر باش، چه ممكن است دشمن، خود را به تو نزديك سازد تا غافلگير كند.