قلمزن نكودار و شمشيرزن‌		نه مطرب كه مردى نيايد ز زن‌
نه مرديست دشمن در اسباب جنگ،		تو مدهوش ساقى و آواز چنگ‌
بسا اهل دولت به بازى نشست،		كه دولت برفتش به بازى ز دست،
نگويم ز جنگ بدانديش ترس‌[١]		در آوازه صلح ازو بيش ترس‌
بسا كس به روز آمد و صلح‌[٢] خواند،		چو شب شد، سپه بر سر خفته راند
زره‌پوش خسبند مرد اوژنان‌[٣]		كه بستر بود خوابگاه زنان‌
به خيمه درون مرد شمشيرزن،		برهنه‌[٤] نخسبد چو در خانه زن‌
ببايد نهان جنگ را ساختن‌		كه دشمن نهان آورد تاختن‌
حذر، كار مردان كارآگه است‌		يزك‌[٥] سد رويين لشكر گه است‌
ميان دو بدخواه كوتاه‌دست،		نه فرزانگى باشد ايمن نشست‌[٦]
كه گر هردو با هم سكالند راز،		شود دست كوتاه ايشان دراز
يكى را به نيرنگ مشغول دار		دگر را برآور ز هستى دمار

[١] ترس: در هر مصراع فعل امر، از ترسيدن. مراد اينست كه بسيارى از دشمنان، روز پيشنهاد صلح مى‌دهند، ولى هنگامى كه طرف خفته است، بر او شبيخون مى‌آورند.

[٢] آمد و صلح: ناظر است به آيه كريمه‌( إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ.)

[٣] - مرد اوژن: مردافكن، لفظ« مرد اوژنان» گزيده شده است تا با« زنان»« شبه جناس» داشته باشد، اوژن از ريشه پهلوى، همريشه با افكندن. امروزه فقط امر و صفت فاعلى مرخم آن بكار ميرود. لشكريان مردافكن، در حال خفتن هم زره بر تن دارند و برهنه از اسلحه نيستند و آماده جنگند.

[٤] برهنه خفتن: در اينجا بى‌سلاح و بى‌زره خفتن است.

[٥] يزك:( لفظ فارسى) پيش‌قراول و ديده‌بان و در زبان عربى هم با همين صورت اخذ شده است. يعنى مردان مطلع از جنگ، هميشه حذر و احتياط پيشه مى‌كنند، همچنانكه براى حفظ لشكرگاه ديده‌بان مى‌گمارند و ديده‌بانها بمنزله سدرويين، براى لشكر و لشكرگاه مى‌باشند.

[٦] نشست: مصدر مرخم است. حاصل اين بيت و بيت بعدى اينست كه هرگاه كشور دو بدخواه ضعيف داشته باشد، نبايد در ميان اين دو بدخواه با آرامش و امن خاطر نشست، زيرا ممكن است، اين دو بدانديش ضعيف بهم پيوندند و راه درازدستى و تجاوز پيش گيرند.