چنان سايه گسترده بر عالمى‌		كه زالى‌[١] نينديشد از رستمى‌
همه‌وقت، مردم ز جور زمان،		بنالند و از گردش آسمان‌
در ايام عدل تو اى شهريار،		ندارد شكايت كس از روزگار
به عهد[٢] تو مى‌بينم آرام خلق‌		پس از تو ندانم سرانجام خلق‌
هم از بخت فرخنده فرجام تست‌		كه تاريخ سعدى در ايام تست‌
كه تا بر فلك ماه و خورشيد هست،		درين دفترت ذكر جاويد هست‌
ملوك ار نكونامى اندوختند،		ز پيشينگان سيرت آموختند
تو در سيرت پادشاهى خويش،		سبق‌[٣] بردى از پادشاهان پيش‌
سكندر به ديوار رويين و سنگ،		بكرد از جهان راه يأجوج‌[٤] تنگ‌
ترا سد يأجوج كفر[٥] از زر است‌		نه رويين چو ديوار اسكندر است‌
زبان‌آورى كاندرين امن و داد،		سپاست نگويد، زبانش مباد

[١] زال: به معنى پير است. پدر رستم نيز به مناسبت آنكه از هنگام ولادت مويش سفيد بود زال ناميده شد. در اينجا سعدى زال را معادل با پير ضعيف و رستم را مظهر جوانى بسيار نيرومند و قهرمان قرار داده است.

[٢] به عهد تو ...: در دوران سلطنت تو مردم را در آسايش مى‌بينم، اما نسبت به سر- انجام مردم پس از تو نگرانم اين بيت اشاره دارد، به وضع زمان شيخ چه در آن عهد همواره فارس در معرض حمله مغول بود و مردم گرچه در زمان اتابك ابو بكر بن سعد آرامشى داشتند نسبت به آينده خود همواره نگران بودند.

[٣] - سبق: پيشى در مسابقه، مقصود اين بيت و بيت پيشين اينست كه پادشاهان پيش از تو سيرت عدالت را از شاهان گذشته فراگرفته‌اند، اما تو در كشوردارى بر همه پيشى گرفته‌يى و مقلد پيشينيان خود نيستى و وصول عدالت تو، شالوده سيرت پادشاهان آينده است.

[٤] يأجوج: يأجوج كه دوبار از آنان در قرآن مجيد يادى شده، مردمى خطرناك بوده‌اند كه به موجب بيان قرآن، ذو القرنين براى رفع هجوم آنان به اقوام ديگر، سدى از آهن و روى كشيده است و سد سكندر در ادبيات فارسى معروف است( ر ك اعلام قرآن مقاله ذو القرنين و سوره كهف آيات نود و سوم و نود و چهارم).

[٥] يأجوج كفر: مراد پادشاهان مغول است كه اتابكان با پرداخت شمش‌هاى زر از حمله آنان به قلمرو پارس پيش‌گيرى كرده‌اند.