شرح بوستان - خزائلى، محمد - الصفحة ٦٣ - مدح سعد بن ابى بكر بن سعد

[١] به چشم خودش: يعنى با نظر عنايت خود، او را حفظ كن. عين كه به اسم جلاله اضافه شود، به معنى عنايت است چنانچه« يد» كه به اسم جلاله مضاف باشد به معنى قدرت است.

[٢] بپرهيز از آسيب چشم بدش: يعنى او را از آسيب چشم بد دور بدار.

در اينجا بپرهيز فعل امر متعدى است. بنظر ميرسد كه فعل امر باشد از ريشه« پرهيختن» كه معنى معروف آن برحسب مندرجات برهان قاطع، ادب كردن است و در زبانهاى پهلوى و ايران باستان ريشه دارد. ممكن است بپرهيز قيد مركب باشد به معنى دور و بركنار.

چشم بد يا« چشم‌زخم» رنجى بوده است كه بر اثر نگاه چشم ناپاك يا بدانديش در شخصى كه نگاه به او متوجه ميشده است، پديد ميآمده و همچنين معتقد بوده‌اند كه در بعضى چشمها خاصيتى وجود دارد كه چون دركسى، ولو با اعجاب نگاه كنند، شخص منظور، از آن آسيب مى‌بيند و در حديث آمده است:« ان العين ليدخل القبر».

[٣] - نامى: نام‌آور. ممكن است نامى اسم فاعل از نمو باشد. ضمير« شين» در هردو مصراع مفعول است براى« نگهدار».

[٤] عقبى: آخرت.

[٥] نگنجد كرمهاى حق در قياس ...: چون كرم الهى بسنجش و قياس در- نميآيد، زبان شكر چگونه ممكن است در مقابل كرم بى‌قياس خداوندى خدمتى بجاى آرد و از عهده حق نعمت بدرآيد!