شرح بوستان - خزائلى، محمد - الصفحة ٢٤٣ - حكايت(٥) فقيهى كهن جامهيى تنگدست

اگر مردى، از مردى خود مگوى‌

نه هر شهسوارى بدر برد گوى‌

پياز آمد آن بى‌هنر جمله پوست،

كه پنداشت چون پسته مغزى دروست‌

ازين نوع طاعت نيايد به كار

برو عذر تقصير طاعت بيار

چه رند پريشان شوريده‌بخت،

چه زاهد كه بر خود كند كار سخت،

به زهد و ورع كوش و صدق و صفا

و ليكن ميفزاى بر مصطفى‌[١]

ز اندازه بيرون سفيدى مخواه‌

كه مكروه باشد سفيد و سياه‌[٢]

نخورد از عبادت بر، آن بيخرد،

كه با حق نكو بود و با خلق بد

سخن ماند از عاقلان يادگار

ز سعدى همين يك سخن ياد دار:

گنهكار انديشناك از خداى،

به از پارساى عبادت‌نماى‌

فقيهى‌[٣] كهن جامه‌يى‌[٤] تنگدست،

در ايوان قاضى به صف در نشست‌

نگه كرد قاضى درو تيز تيز

معرف‌[٥] گرفت آستينش: كه خيز

ندانى كه برتر مقام تو نيست‌

فروتر نشين، يا برو، يا بايست‌

نه هركس سزاوار باشد به صدر

كرامت به جاه است و منزل به قدر

دگر ره چه حاجت به پند كست؟

همين شرمسارى عقوبت بست‌

به عزت هر آنكو فروتر نشست،

به خوارى نيفتد ز بالا به پست‌

به جاى بزرگان دليرى مكن‌

چو سرپنجه‌ات نيست، شيرى مكن‌

چو ديد آن خردمند درويش رنگ،

كه بنشست و برخاست بختش به جنگ،

چو آتش برآورد بيچاره دود

فروتر نشست از مقامى كه بود