دريغ آمدم ز آنهمه بوستان‌[١]،		تهى‌دست رفتن سوى دوستان‌
به دل گفتم از مصر[٢] قند[٣] آورم‌		بر دوستان ارمغانى‌[٤] برم‌
مرا گر تهى بود از آن قند، دست،		سخن‌هاى شيرين‌تر از قند هست‌
نه قندى كه مردم بصورت خورند		كه ارباب معنى‌[٥] به كاغذ برند
چو اين كاخ دولت به پرداختم،		برو[٦] ده در از تربيت ساختم‌
يكى باب عدلست و تدبير و راى‌		نگهبانى خلق و ترس خداى‌
دوم باب احسان نهادم اساس‌		كه منعم‌[٧] كند فضل حق را سپاس‌
سوم باب عشقست و مستى و شور		نه عشقى كه بندند بر خود به زور
چهارم تواضع، رضا پنجمين‌		ششم ذكر مرد قناعت گزين‌
به هفتم در، از عالم تربيت‌		به هشتم در، از شكر بر عافيت‌

[١] بوستان: اسم مركب فارسى است كه از بو و پساوند ستان تركيب يافته و در زبان عربى مخفف شده و بصورت بستان درآمده است. عرب آنرا بر« بساتين» جمع مى‌بندد.

[٢] مصر: نام كشور معروف افريقاست كه اهرام آن شهرت جهانى دارد همچنين مجسمه ابو الهول و چراغ اسكندريه از اين كشور بنام است. پادشاهان قديم آن‌كه فراعنه ناميده مى‌شدند، قريب چهار هزار سال بر آن سلطنت كرده‌اند اينك حكومت آن جمهورى است و زبان رسمى آن عربى ميباشد، اما بوميان به زبان قبطى كه همان زبان قديم مصر باشد، تكلم ميكنند. قند مصرى نيز در قديم معروف بوده است.

[٣] - قند: از ريشه سانسكريت« كند» به معنى قطعه و پاره آمده و از اين ريشه، كندى در زبان انگليسى به معنى نان‌قندى است. در بعضى نسخه‌ها بجاى آورم و برم« آورند و برند» ضبط شده است و ضبط اخير مناسب‌تر مى‌نمايد.

[٤] ارمغان: لفظ تركى است به معنى ره‌آورد.

[٥] ارباب معنى به كاغذ برند: سخنانى چنان سودمند است كه اهل معنى آنرا بر كاغذها مينويسند و همچون تحفه‌يى با خود همراه ميبرند.

[٦] ده در: مراد اينست كه براى كتاب بوستان كه در حكم كاخ دولت است، ده باب مربوط به مسائل تربيتى ترتيب داده است.

[٧] منعم: با فتح عين- داراى نعمت و برحسب قواعد عربى بايد منعم عليه گفته شود و مراد مصراع اينست كه شخص صاحب نعمت، لطف و بخشش الهى را سپاس گويد.