شرح بوستان - خزائلى، محمد - الصفحة ١٤٩ - حكايت(٢٨) حكايت كنند از جفا گسترى

[١] راند و ماند: چون در مقام شرط قرار گرفته و رابطه كلى را بيان كرده است، هرچند به صورت ماضى است، معنى مضارع دارد.

[٢] مانده: از راه مانده، خسته. مراد اين بيت و بيت پيش از آن چنين است: هرگاه لشكر دشمن، يك روز حركت كند و به جانب تو آيد، سرپنجه زورمندش خسته مى‌شود، آنگاه تو آسوده بر اين لشكر خسته حمله‌آور، زيرا دشمن كه لشكر خود را خسته كرده از ناراحتى بر خود ستم وارد آورده است.

[٣] -: كه بازش نيايد: يعنى مهلت مده كه زخمش بهبود يابد و مجال به دست آرد.

[٤] هنگامى كه دشمن هزيمت و شكست مى‌يابد، در پى آنان زياد پيش مرو، زيرا ممكن است از مددكاران خود دور مانى و دشمن از كمى مقدار سپاه تو استفاده كند و برگردد و حمله آورد.

[٥] زوبين: نيزه كوتاه. در بعضى نسخه‌ها ژوپين ضبط شده است.

[٦] به دنبال غارت: مقصود اين است كه بايد سپاه به غارت روى نياورد.

[٧] مقدار: حاصل بيت آنكه هرگاه سپاه دلاور يكبار از خود دلاورى نشان داد، بايد به قدر و مقامش افزوده شود.

[٨] سپاهى: ياء در لغت سپاهى در اين بيت و بيت بعدى، ياء نسبت است.

[٩] ببرگ: با ساز و نوا.