به چهر آفتابى، به تن گلبنى‌		به عقل خردمند، بازى كنى‌
به خون عزيزان فروبرده چنگ‌		سرانگشتها كرده عناب رنگ‌[١]
بر ابروى عابد فريبش خضاب،		چو قوس قزح‌[٢] بود بر آفتاب‌
شب خلوت، آن لعبت حورزاد،		مگر تن در آغوش مأمون نداد
گرفت آتش خشم در وى عظيم‌		سرش خواست كردن چو جوزا[٣] دو نيم‌
به گفتا: سر اينك به شمشير تيز،		بينداز و با من مكن خفت و خيز[٤]
بگفت: از چه بر دل گزند آمدت!		چه خصلت ز من ناپسند آمدت؟
به گفت: ار كشى ور شكافى سرم،		ز بوى دهانت به رنج اندرم‌
كشد تير پيكار و تيغ ستم‌[٥]،		به يكبار و بوى دهن دم به دم‌

[١] يعنى سرانگشتان كنيزك با خضاب رنگ، سرخ عناب بخود گرفته بود و چنان مينمود كه پنجه خود را در خون عزيزان و معشوقان فرو برده باشد. عناب( بضم عين) نام درختى معروف و نام ميوه آن است.

[٢] قوس و قزح: كمان شيطان يا كمان رنگين، كمانى است كه در هوا بر اثر تجزيه طيف آفتاب تشكيل ميشود. قزح( با ضم اول و فتح دوم) بمعنى شيطان است.

[٣] - جوزا: يا دو پيكر صورت سومين برج از برجهاى دوازده‌گانه است كه آنرا بمناسبت شكل صورتش در فارسى دو پيكر مينامند و در فرانسه‌ellemuJ كه به همين معنى است ناميده ميشود. چون جوزا بصورت دو پيكر است، چنان مينمايد كه پيكرى را به دو بخش تقسيم كرده باشند.

[٤] خفت و خيز: كنايه از هم‌بسترى است.

[٥] تير پيكار و شمشير ستم، يكبار آدمى را مى‌كشد و هلاك مى‌سازد، اما بوى بد دهان لحظه به لحظه، گويى آدمى را مى‌كشد.- ميورزيد. على بن موسى الرضا را بولايت عهد خود منصوب و كمى بعد از آن مسموم ساخت.

در زمان مأمون علوم و فنون رونق گرفت و بسيارى كتب از يونانى و سريانى به زبان عربى ترجمه شد. مأمون در طرسوس درگذشت و در همانجا مدفون گرديد. نوشته‌اند كه مأمون از كودكى بخوردن خاك و گل عادت كرده بود و از آن رنج ميبرد وضع خود را به حضرت رضا عرضه داشت و آن حضرت بوسيله تقويت اراده، او را از اين كار بازداشت و مأمون ترك عادت كرد. شايد بوى دهان او نتيجه اين عادت بوده است. عبد الملك مروان را مبتلى به بخر، گند دهان معرفى كرده‌اند.