شرح بوستان - خزائلى، محمد - الصفحة ٩٠ - حكايت(٤) شنيدم كه فرماندهى دادگر

حكايت (٤) [شنيدم كه فرماندهى دادگر ....]

[١] گزند: آزار و زيان بدنى يا جانى. مراد بيت اينست: تا لازم نباشد نبايد به كشور دشمن تاخت و تا ممكن شود بايد دشمن را تنها به هلاك رسانيد، زيرا اگر به كشور دشمن هجوم آورده شود، بسا است كه دشمن خود در حصارى بلند جاى گيرد و افراد بى‌گناه كشور او بقتل رسند. اقليم و كشور در جغرافياى قديم نام براى هريك از نواحى هفتگانه ربع مسكون زمين بوده است و ريشه آن يونانى است، رجوع شود به شرح گلستان ذيل كلمه اقليم.

[٢] ز پهلوى مسكين: مردم آزاده به مرگ تن مى‌دهند و از مال و منال بيچاره شكم پر نمى‌كنند. در اين بيت تشبيه ضمنى بعيد بكار رفته است بدين‌معنى كه مرد ظالم به درنده همانند شده كه گويى از گوشت پهلوى جانوران ضعيف يا مرده آدميان شكم پر مى‌كند.

[٣] - هردو روى آستر: هردو روى قباى او از جنس پارچه‌يى بود كه ديگران براى آستر بكار مى‌برند. ريشه واژه آستر پهلوى است، اما قبا لفظى است عربى كه در فارسى همزه از آن افتاده است.