گروهى عمل دار[١] عزلت نشين،		قدمهاى خاكى، دم آتشين،
به يك نعره، كوهى ز جا بركنند		به يك ناله، شهرى بهم برزنند
چو بادند پنهان و چالاك پوى‌		چو سنگند[٢] خاموش و تسبيح‌گوى‌
سحرها بگريند چندان كه آب،		فرو شويد از ديده‌شان كحل‌[٣] خواب‌
فرس كشته از بسكه شب رانده‌اند،		سحرگه خروشان كه وامانده‌اند
شب و روز در بحر سودا و سوز،		ندانند ز آشفتگى شب ز روز
چنان فتنه‌[٤] بر حسن صورت‌[٥] نگار،		كه با حسن صورت ندارند كار
ندادند صاحبدلان دل به پوست‌		وگر[٦] ابلهى داد، بى‌مغز، اوست‌
مى صرف‌[٧] وحدت كسى نوش كرد،		كه دنيا و عقبى فراموش كرد

حكايت (١) [شنيدم كه وقتى گدا زاده‌يى ....]

شنيدم كه وقتى گدا زاده‌يى،		نظر داشت با پادشاه زاده‌يى‌
همى رفت و ميپخت سوداى خام،		خيالش فرو برده دندان به كام‌
ز ميدانش خالى نبودى چو ميل‌[٨]،		همه وقت پهلوى اسبش چو پيل‌

[١] عمل دار: داراى تصرف ولايت.

[٢] چو سنگند خاموش و تسبيح‌گوى: مصراع اشاره دارد به آيه ٤٣ از سوره اسراء:« وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ»- ترجمه.« هيچ‌چيز وجود ندارد مگر آنكه به حمد خدا تسبيح‌گوى است ولى شما تسبيحش را درنمييابيد».

[٣] - كحل:( با ضم اول): سرمه.

[٤] فتنه: مفتون، شيدا.

[٥] صورت‌نگار: صفت الهى است، مقتبس از آيات قرآنى‌« وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ». آيه ٦٤ از سوره« مؤمن‌ هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ». آيه ٦ از سوره آل عمران

[٦] و گر ابلهى: بنابر ضبط فروغى« اگر ابلهى داد بى‌مغز گوست» يعنى ابلهى كه دل بصورت ظاهر بسپارد هم چون كوس، ميان تهى و بى‌مغز است.

[٧] مى صرف: شراب خالص و بى‌غش. مراد اين است كه توحيد كامل در فراموش كردن دنيا و عقبى و دل سپردن به معشوق واقعى يعنى به ذات خداست.

[٨] ميل: در اينجا نشانه‌يى كه در ميدان چوگان‌بازى براى تعيين مسافات نصب كنند مراد از بيت اينست: گدازاده ملازم شه‌زاده بود و ميدان او را خالى نميگذاشت، چنانكه در بازى چوگان، ميل، ملازم ميدان و در بازى شطرنج اسب همپهلوى فيل است.