شرح بوستان - خزائلى، محمد - الصفحة ١٤ - قسمت اول تاريخچه حكايتپردازى

قسمت اوّل تاريخچه حكايت‌پردازى‌

بيگمان از ديرزمانى هركس كه در محاورات عادى، شنوندگانى داشته يا نيوشندگانى را آماده درك سخنان خويش ميپنداشته است، از تجربيات گذشته خود قصه‌ها مى‌گفته كه برخى حاكى از واقعيات زندگانى بوده و بعضى مخلوق تخيل مينموده است. امروز هم اكثر معمران و سفرآزمودگان مى‌نشينند و براى مستمعان خويش، داستان‌ها ميسازند و حكايتها ميپردازند.

بدون شك براى كودكان امروز زندگانى حيوانات مبهم و پيچيده است و هر كودكى دوست دارد بداند خانه گنجشگان كجاست؟ .. روبهان و گرگان در صحراها چه ميكنند، ديد و بازديد آنها چگونه است؟

حالت مردم ابتدايى را از جهت عقلانى بايد در رده احوال كودكان جستجو كرد. بدويان اعم از كودك و جوان و پير، بزندگانى حيوانات با نظر اعجاب مينگريستند و ميان افراد همنوع و بين آحاد آنها به روابطى قائل بودند. شايد در زمانهاى بسيار دور، پادشاهى شير بر جانوران ديگر مورد قبول بوده است و شايد مكر و دستان روباه و ضعف و تملق گربه و حمله و بى‌باكى گرگ را ميشناخته‌اند. اما هنگامى اينگونه حوادث و وقايع و داستانهاى مبتنى بر آنها از مرحله محاوره قدم به مرحله ادبيات گذاشته است كه ادبا خواسته‌اند، اوضاع زمان و محيط خود را مورد انتقاد قرار دهند و چون اظهار عقيده را آزاد نمى‌ديدند و نميتوانستند مستقيما اشخاص و جماعات را موضوع سخن سازند، معتقدات خود را بر زبان جانوران مينهادند و هر حيوانى را