دهد و بكذارد كه از عدّه بيرون رود آن‌گاه عقد كند و دخول كند كفّاره ندارد و هم چنين كفّاره ندارد اگر با كنيز ظهار كند آن‌گاه آن كنيز را بخرد بر قول بعضى از مجتهدين و اگر شوهر از دخول كردن زنى كه با او ظهار كرده امتناع نمايد زن حال خود را بحاكم شرع عرض مى‌كند و حاكم او را سه ماه مهلت مى‌دهد بانكه يا كفّاره دهد و دخول كند يا آن كه او را طلاق دهد و بعد از سه ماه اگر شوهر امتناع نمايد حاكم او را جبر مى‌كند بر يكى از اينها باين طريق كه طعام و آب را بر او تنك مى‌گرداند تا آن كه اختيار يكى از اينها كند.

فصل دوّم در ايلا كردن‌

و آن چنانست كه شخصى قسم بخورد كه با زن دايمى خود دخول نكند مطلقا يا زياده از چهار ماه بقصد ضرر رسانيدن به آن زن و شروط ايلا كردن هشت است:

اوّل‌ آن كه آن شخصى كه سوگند مى‌خورد بالغ باشد چه سوگند طفل صحيح نيست.

دوّم‌ آن كه عاقل باشد چه اگر ديوانه باشد صحيح نيست.

سيّم‌ آن كه قصد كند و مختار باشد پس اگر غافل يا مست يا خفته يا كسى باشد كه او را به اكراه بر آن دارند صحيح نيست.

چهارم‌ آن كه به زنى كه سوگند مى‌خورد كه با او دخول نكند بايد كه زن نكاحى او باشد چه اگر كنيز باشد و به ملكيّت به او دخول كرده باشد صحيح نيست.

پنجم‌ آن كه به آن زن دخول كرده باشد چه اگر دخول نكرده باشد صحيح نيست.

ششم‌ آن كه سوگند را باسم خداى تعالى بخورد چنانچه در بحث سوگند مذكور شد پس اگر بغير اسم خدا سوگند خورد سوگند نيست و به عربى گفتن آن لازم نيست پس اگر به فارسى با زن خود گويد كه و اللَّه ديگر با تو دخول نمى‌كنم ايلا واقع مى‌شود و سوگند خوردن بطلاق زن و آزادى بنده صحيح نيست خلاف مر سنّيان را كه ايشان مى‌گويند صحيح است.

هفتم‌ آن كه صريح بگويد كه و اللَّه من آلت خود را در فرج تو غايب نكنم پس اگر به كنايه گويد مثل آن كه و اللَّه كه با تو سر بر يك بالين نگذارم يا در زير يك سقف نباشم صحيح نيست و اگر چه به اين‌ها قصد ايلا[١] كند و اگر گويد كه و اللَّه با تو جماع نكنم يا وطى نكنم و قصد ايلا كند صحيح است.

هشتم‌ آن كه سوگند خوردن را مجرّد سازد از شرط و صفت پس اگر معلّق بر شرطى يا صفتى سازد صحيح‌[٢] نيست و بعضى از مجتهدين اين را شرط نمى‌دانند و هر گاه اين شروط بهم رسد زن در اين صورت حال خود را بحاكم شرع عرض مى‌كند و حاكم شرع او را چهار ماه مهلت مى‌دهد و مخيّر مى‌سازد ميانه دخول كردن و كفّاره دادن يا طلاق گفتن و بعد از چهار ماه اگر از اينها امتناع‌

[١] البتّه احتياط را ترك ننمايند صدر دام ظلّه العالى

[٢] البتّه ترك احتياط را ننمايند صدر دام ظلّه