جامع عباسی - طبع قديم - شيخ بهائى - الصفحة ٣٠٦ - سبب اول

تعلّق به خويشان دارد

و بعضى از مجتهدين محافظت غير پدر و مادر را منع كرده‌اند و

در هشت موضع محافظت مادر ساقط مى‌شود

و تعلّق به پدر مى‌گيرد:

اوّل‌ آن كه مادر كافره باشد و پدر مسلمان.

دوّم‌ آن كه مادر بنده باشد و پدر آزاد.

سيّم‌ آن كه مادر مؤمنه نباشد و پدر مؤمن باشد.

چهارم‌ آن كه اگر مادر از محافظت او امتناع نمايد حاكم شرع‌[١] پدر را بر محافظت طفل جبر مى‌كند.

پنجم‌ آن كه مادر شوهر ديگر كند.

ششم‌ آن كه پدر خواهد كه بسفر رود چه در اين صورت بعضى از مجتهدين گفته‌اند كه محافظت مادر ساقط مى‌شود و پدر پسر را همراه مى‌برد.

هفتم‌ آن كه مادر جذام به همرساند چه بعضى از مجتهدين برآنند كه پدر در اين صورت اولاست به محافظت از مادر.

هشتم‌ آن كه مادر ديوانه باشد

فصل ششم در بيان نفقه و كسوت دادن‌

بدان كه سه چيز سبب وجوب دادن نفقه و كسوت مى‌شود

سبب اوّل‌

خويشى چه نفقه پدر و مادر هر چند بالا روند و نفقه فرزندان او هر چند پايين آيند واجبست هر گاه قادر بر دادن نفقه و كسوت باشد و سواى پدر و مادر چون برادر و خواهر و فرزندان ايشان و عمّ و خال و عمّه و خاله را نفقه دادن واجب نيست بلكه سنّت مؤكّده است و بعضى از مجتهدين نفقه آنها را نيز واجب‌[٢] مى‌دانند و شرط نيست كه پدر و مادر مسلمان و عادل باشند پس اگر كافر و فاسق نيز باشند يا آن كه مفلس باشند نفقه ايشان واجبست و نفقه پدر و مادر وقتى واجبست كه زياده از وقت يك روز و يك شب جهت خود و عيال خود داشته باشد و اگر از دادن نفقه با قدرت بر آن امتناع نمايد حاكم شرع او را بر نفقه دادن جبر مى‌كند و آن مقدار نفقه به ايشان دهد كه ايشان را كافى باشد و جامه كه ايشان به پوشند و خانه كه ايشان در آن ساكن باشند لازمست كه به ايشان دهد امّا نكاح كردن جهت ايشان با وجود احتياج او و نفقه زنان ايشان لازم نيست بلكه سنّت است و هم چنين با وجود احتياج خدمتكار براى ايشان بهم رسانيدن و نفقه دادن او لازم نيست و اگر نفقه خويشان را مدّتى نداده باشد قضاى آن واجب نيست امّا اگر ايشان را حاكم شرع اذن داده باشد براى نفقه خود قرض كنند بواسطه آن كه خويش ايشان غايب باشد دادن آن قرض بر او واجبست و هر گاه پدر موجود نباشد يا موجود باشد و مفلس باشد نفقه فرزند بر جدّ لازم است و هر چند بالا رود و اگر جدّ نيز موجود نباشد يا مفلس باشد بر اجداد مادرى واجبست كه بالسّويّه نفقه دهند و هر خويشى كه نزديكتر باشد مقدّمست در نفقه دادن ايشان از آن از خويشى كه دورتر باشد و پدر و مادر و فرزندان‌

[١] ظاهرا بايد مقيد بعدم امكان جبر مادر باشد صدر دام ظلّه العالى

[٢] فرمايش بعض از مجتهدين اولى و احوط است صدر دام ظلّه العالى