اوّل‌ آن كه زن دائمى باشد چه نفقه متعه واجب نيست و نفقه زنى كه او را طلاق رجعى داده باشند و هنوز از عدّه بيرون نرفته باشد لازمست و آيا نفقه زن در عدّه وفات واجبست يا نه مجتهدين را در اين دو قولست.

دوّم‌ آن كه زن شوهر خود را بر دخول كردن قدرت كامل دهد پس اگر بر دخول او تمكين كامل نكند نفقه او واجب نيست و هم چنين نفقه زنى كه سركشى كند نيز واجب نيست.

سيّم‌ آن كه زن بالغ باشد چه نفقه زن غير بالغ لازم نيست و بعضى از مجتهدين نفقه زن غير بالغ را نيز واجب‌[١] مى‌دانند.

چهارم‌ آن كه زن مرتدّه نباشد چه نفقه مرتده ساقط است و اگر چه حامله باشد بر قول بعضى از مجتهدين كه نفقه را جهت غير حمل لازم نمى‌دانند و هر گاه اين چهار شرط به همرسد هشت چيز بر شوهر واجب است:

اوّل‌ آن كه شكم او را از نان سير كند.

دوّم‌ آن كه نان خورش به او دهد و اگر مدّتى نان و نانخورش بزن ندهد قضاى آن لازمست و اگر زن بعضى از مدّت با شوهر چيزى نخورد قضاى آن مدّت بر شوهر لازم نيست و نمى‌تواند كه شوهر زن را تكليف كند كه با او چيزى بخورد و هر صباح زن نفقه خود را مى‌تواند طلبيد و صبر كردن تا شب لازم نيست پس اگر در اثناى روز او را طلاق باين دهد نفقه آن روز را ازو باز نمى‌گيرد[٢] امّا اگر در اثناى روز سركشى كند آيا در بعضى نفقه رجوع مى‌كند يا نه ميانه مجتهدين در آن خلافست و زن نفقه زياده از يك روز نمى‌تواند طلبيد و اگر شوهر مفلس باشد او را مهلت دهد تا خداى تعالى وسعتى به او دهد و زن در اين صورت فسخ نكاح خود نمى‌تواند كرد و بعد از آن كه شوهر مالدار شود نفقه سابق را ازو مى‌گيرد به شرطى كه‌[٣] در مفلسى بقدر استطاعت ازو نفقه نگرفته باشد.

سيّم‌ آن كه جامه به او دهد كه او را به پوشاند و آن پيراهنست و زير جامه و مقنعه و اگر از اهل تجمّل و شرف باشد جامه جهت غير خانه او را لازمست و در زمستان زيادتى جامه براى دفع سرما لازمست و اگر در شهرى باشد كه پوستين پوشيدن زنان آن ولايت را متعارف باشد جهت او نيز لازمست پوستين و اگر در جامه دادن مدّتى تقصير كند و جامه ندهد قضاى آن مدّت بر شوهر لازمست و در جنس نان و نانخورش و جامه رجوع مى‌كنند به زنانى كه مثل آن زن در آن شهر باشند.

چهارم‌ آن كه خدمتكارى به او دهد اگر از اهل‌

[١] اين قول احوط است صدر دام ظلّه العالى

[٢] احوط تصالح و تراضى است صدر دام ظلّه

[٣] مراد از اين شرط خوب ظاهر نيست صدر دام ظلّه