به يك ديگر نرسيده‌اند واجبست كه برگردد و اگر بهم رسيده باشند جايز نيست و در حالت غيبت امام نيز جهاد واجبست‌[١] هر گاه دشمنان بسر ديار مسلمانان آيند و از ايشان به اسلام آسيب رسد

فصل سيّم در بيان آن كه جهاد كردن با چند فرقه و با كدام جماعت واجبست‌

بدان كه سه طايفه‌اند كه قتال كردن با ايشان واجبست‌

طايفه اوّل حربى‌

و ايشان دو گروه‌اند.

گروه اوّل‌ مردان جوانند كه غير خداى را پرستش مى‌كنند چون آفتاب‌پرستان و ستاره پرستان و بت پرستان و غير اينها.

گروه دوّم‌ جماعتى‌اند كه هيچ چيز را پرستش نمى‌نمايند چون ملحدان و دهريان و با اين هر دو جماعت جهاد كردن در حال حضور امام واجبست تا آن كه مسلمان شوند و از اين دو طايفه جزيه قبول نمى‌توان كرد

. طايفه دويّم اهل كتابند

و ايشان نيز دو قوم‌اند:

قوم اوّل‌ جماعتى‌اند كه كتابى در دست دارند و پيغمبرى داشته‌اند چون جهودان كه توراة كتاب ايشان است و موسى كليم عليه التحيّة و التّسليم پيغمبر ايشان و نصارى كه انجيل كتاب ايشانست و عيسى ٧ پيغمبر ايشان.

قوم دوّم‌ آن كه كتابى ندارند و پيغمبرى نداشته‌اند امّا به شبه كتابى و پيغمبرى قايل‌اند چون مجوسان كه مى‌گويند كتابى موسوم به ژند و پاژند دارند و پيغمبرى زردشت نام داشته‌اند و در احاديث وارد شده كه ايشان كتابى داشته‌اند آن را سوخته‌اند و پيغمبرى داشته‌اند كه او را كشته‌اند و پيغمبر ايشان كتابى بديشان آورده بود كه بر پوست دوازده هزار گاو نوشته بودند و جهاد با اين دو فرقه نيز واجبست تا آن كه مسلمان شوند يا جزيه قبول كنند با شرايط و شرايط جزيه دوازده است:

شرط اوّل‌ قبول نمودن جزيه است و آن مقداريست كه امام يا نايب امام هر ساله در آخر سال بر سرهاى مردان عاقل بالغ اين دو طايفه اگر چه پير و لنگ و زمين گير باشند يا بر زمينهاى ايشان مقرّر فرمايد و ميانه مجتهدين خلافست كه آيا بنده جزيه مى‌دهد يا نه اقرب آنست كه نمى‌دهد و بعضى از مجتهدين فرق كرده‌اند ميانه بنده جهودى كه ملك مسلمان باشد و ميانه بنده جهودى كه ملك جهودى باشد پس بر اوّل واجب نمى‌دانند و بر دوم واجب مى‌دانند و خلافست ميانه مجتهدين كه آيا جزيه را مقدارى معيّن است چنانچه در حديث وارد شده كه حضرت امير المؤمنين ٧ مقرّر كرده بود كه فقراى ايشان هر سال دوازده درهم بدهند و متوسّط ايشان بيست و چهار درهم بدهند و مالدار ايشان صد و چهل و هشت درهم يا آن كه مقدار جزيه‌

[١] ولى اين قسم را دفاع مى‌نامند صدر دام ظلّه