(٥) در نامه‌اى به عبد اللَّه عباس نوشت: اما بعد، انسان از رسيدن به چيزى كه از دست- رفتنى نيست خرسند مى‌گردد، و از نرسيدن به چيزى كه بدست آمدنى نيست نگران مى‌شود (غم و شاديهاى بيمورد و بى‌اثر پيدا مى‌كند)، تو بايد به آنچه از آخرت بچنگ آرى خشنود شوى، و بر آنچه از آخرت از كف دهى حسرت خورى، نه از رسيدن به دنيا چندان خوشحال باش، و نه از نرسيدن متأسف، بايد تمام همتت در زندگى پس از مرگ باشد.

(٦) در نكوهش دنيا فرمايد: آغازش رنج است، و انجامش نيستى، در حلالش حساب است، و در حرامش عقاب، در اين دنيا آن كه سالم است در امان (و از مرگ و ما بعد مرگ غافل) است، آن كه بيمار است (از زشتكاريها) پشيمان، توانگرش خود باخته، بينوايش اندوهگين، هر كه بدنبالش رود بچنگش نيايد، و هر كه از طلب بنشيند سراغش آيد، هر كه بدان چشم دوزد كورش كند، هر كه در آن به ديده عبرت بنگرد بينايش سازد.

(٧) در دوستى تند نرو، شايد روزى دوست دشمن شود (اسرارت را فاش كند و محبتها همه به هدر رود، بر حسب نقل نهج البلاغه «عسى ان يكون بغيضك يوما ما» ترجمه شد كه مناسبتر است و احتمال تحريف در متن قوى است) در دشمنى افراط نكن، ممكن است روزى دشمن دوست شود (و شرمسار شوى).

(٨) هيچ ثروتى چون عقل، و هيچ فقرى سخت‌تر از جهل نيست.

(٩) ارزش هر كس به آن چيزهاست كه خوب مى‌داند.[١] (١٠) هيبت (و شكوه) با نوميدى، و حيا با محرومى قرين است (هر كه خواهد وقار خود را حفظ كند بايد از بسيارى از خواسته‌ها چشم بپوشد و هر كه شرم دارد محروم ماند) حكمت گمشده مؤمن است، بايد آن را بجويد و لو بدست اهل شر باشد.

(١١) اگر آنها كه بار علم بدوش دارند چنان كه بايد آن را حمل كنند، خدا و فرشتگان و بندگان مطيع خدا همه دوستشان دارند، ولى (افسوس كه) علم را وسيله دنيا كرده‌اند و هم خدا بر آنها غضب كرده هم به چشم مردم خوارند.

[١] عاليترين كلمه و رساترين بيانى است كه در ارزش علم گفته شده و آن را ملاك ارزش انسان معرفى كرده، و قيمت موجود بشرى را بر حسب كم و كيف معلومات تعيين فرموده مردم جاهل را بكلى از ارزش انداخته، و دانشمندان را بمقدار علم بالا برده و پيداست كه متعلق علم هم در آن دخيل است.