(١) هر كه از تهديد (به عذابها و كيفر اعمال) بترسد دور برايش نزديك شود (مرگ را گرچه دور باشد نزديك بيند)، هر كه از قوت دنيا سير نشود (و حس قناعت نداشته باشد) هر چه گرد آورد كفايتش نكند، هر كه دنبال دنيا دود از دستش رود، هر كه از طلب بنشيند سراغش آيد، دنيا سايه‌اى است گسترده تا مدتى محدود، خداى بر آن بنده رحمت آرد كه سخن حكمت‌آميز بشنود و بخاطر سپارد، چون به راه هدايتش خوانند نزديك شود، دامن رهنماى رستگارى را بگيرد و نجات يابد (اعمال) شايسته پيش فرستد، شايسته عمل كند، ذخيره‌اى (به گور خويش) فرستد، از خطر كناره گيرد، به هدف نشانه‌روى كند، با هوس بستيزد، آرزو را دروغ پندارد، صبر را مركب نجات، و تقوا را ساز و برگ مرگ سازد، از راه روشن و جاده واضح پاى نكشد، فرصت را غنيمت داند، پيش از مرگ كارى كند و توشه عمل برگيرد.

(٢) به مردى فرمود: چگونه‌ايد؟ گفت: اميدوار و بيمناكيم، فرمود هر كه به چيزى اميد دارد در طلبش رود، و هر كه از چيزى ترسد از آن بگريزد، نمى‌دانم اين چه ترسانى است كه اگر لذتى پيش آيد از بيم (عذاب) رها نكند و اين چه اميدوارى است كه اگر بلائى نازل شود به اميد (اجر) صبر ننمايد.

(٣) عباية بن ربعى، يكى از اصحاب امير المؤمنين ٧، در باره توانائى كه بوسيله آن بر مى‌خيزيم، مى‌نشينيم و كار مى‌كنيم، سؤال كرد (كه اين استطاعت و توانائى از خود ماست و ما در رفتار و كردار خود آزاديم يا از خداست و ما مجبوريم). على ٧ فرمود:

تو در باره توانائى سؤال كردى، آيا اختيار آن تنها بدست توست نه خدا، يا به دست تو و خدا با هم است؟ عباية جوابى نداد، فرمود: اگر بگوئى مال تو و خدا هر دوست، ترا مى‌كشم (چون شرك است) اگر بگوئى مال خودت تنهاست (و خدا در آن دخالتى ندارد) ترا مى‌كشم (چون كفر است). عباية گفت: پس چه بگويم؟ فرمود: بگو در اختيار من است ولى (نه چنان كه مالك اصلى باشم بلكه) خدائى كه مالك آن است در اختيار من نهاده، اگر بدهد عطائى است و اگر ندهد بلائى، پس مالك اصلى هر چه داريم اوست، و قادر حقيقى بر آنچه تحت قدرت ما نهاده هم اوست.

(٤) اصبغ ابن نباته، گويد: از امير المؤمنين ٧ شنيدم كه فرمود: حديثى براى شما بگويم كه شايسته است هر مسلمانى آن را بخاطر سپارد، سپس به ما رو كرده فرمود: خدا بخشنده‌تر و بزرگوارتر از آن است كه بنده مؤمنى را هم در دنيا كيفر دهد هم در قيامت، و بزرگوارتر و بخشنده‌تر و كريمتر از آن است كه بنده‌اى را در دنيا عفو فرمايد و در آخرت عفو خود را از او دريغ دارد، سپس فرمود: ممكن است خدا مؤمنى را به مصيبتى در بدن، يا مال، يا فرزند، يا همسر، گرفتار نمايد، و اين آيه را تلاوت فرمود: «هر مصيبتى به شما رسد بر اثر كارهائى است كه به دست خود كرده‌ايد و از بسيارى نيز بگذرد.» (شورا: ٣٠) و سه مرتبه دستش را بست‌