تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٨٥ - اقسام جهاد

(١)

اقسام جهاد

از آن جناب پرسيدند: جهاد «سنت» است (كه پيغمبر «ص» بنياد كرده) يا «فرض» است (كه از جانب خداوند الزام شده)؟ فرمود جهاد چهار گونه است: دو فرض و دو سنت كه يكى از آنها جز با فرض برگزار نشود، اما فرض، يكى جهاد با نفس است كه انسان خود را از گناه باز دارد، و اين بزرگترين جهاد است، و ديگر جهاد با كفارى كه در همسايگى (و هم مرز) مسلمانانند.

و اما جهاد سنت كه جز با فرض انجام نگيرد، چنان است كه جهاد با دشمن بر همه امت فرض است كه اگر ترك كنند گرفتار عذاب شوند، البته امت نه امام؛ و اين جهاد بر امام سنت است (پس اين سنت، يعنى جهاد امام جز با فرض يعنى جهاد مردم، سر نگيرد) و حدش اين است كه امام با امت بر دشمن هجوم برد و با آنها بجنگد. اما جهاد سنت (محض)، هر رسم نيكى است كه كسى بگذارد و در پايه‌گذارى و اجرا و احياى آن بكوشد، هر فعاليت و كوششى در اين راه بكند افضل اعمال است، چه اين زنده كردن سنت است و پيغمبر ٦ فرموده: هر كه سنت (و رسم) نيكى بگذارد اجر آن سنت و اجر هر كه تا قيامت به آن رفتار كند از آن اوست بدون آنكه از اجر آنها كاسته گردد.