تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٥٢٥ - وصف اسلام

آخر ابواب طاعت به ترتيب كه اينها همه به هم مربوط و پيوسته است، آنگاه كه بنده واجباتى را كه شناخت به نحوى كه توصيف كرديم انجام داد، مؤمن و در خور صفت ايمان، و مستوجب ثواب است، زيرا معناى ايمان جملگى اقرار است و معناى اقرار: تصديق (و گردن نهادن) به اطاعت، از اين رو ثابت شد كه اطاعتها كلا كوچك و بزرگ همه به هم مربوط است. و مؤمن از صفت ايمان بدر نرود جز با ترك آنچه اين صفت را ايجاب كرده بود يعنى ترك واجبات بزرگ و انجام گناهان كبيره، اما ترك طاعتهاى كوچك، يا ارتكاب اين گونه معاصى او را از حصار ايمان بدر نبرد، مادامى كه واجبى بزرگ را فرو ننهد، و گناهى بزرگ را مرتكب نشود، چه خداوند فرموده: «اگر از گناهان بزرگى كه نهيتان كرده‌اند دورى گزينيد، ما از گناهان ديگرتان بگذريم و شما را به مقامى ارجمند رسانيم.» (نساء: ٣١). كه مراد آمرزش گناهان كوچك است، و چنانچه مرتكب گناه بزرگى شد بر همه گناهان كوچك يا بزرگ مؤاخذه شود و كيفر و عذاب بيند، اين بود توصيف ايمان، و مؤمن مستوجب ثواب.

(١)

وصف اسلام‌

معناى اسلام اقرار به همه طاعات شناخته‌شده اسلام به ظاهر، و اظهار طاعت است، چون به ظاهر چنين اعترافى كرد، هر چند قلبا معتقد نباشد، در خور نام و معناى اسلام است، و احكام ظاهرى اسلام از: دوستى (و روابط) ظاهرى، پذيرفتن شهادت، وارث (و غيره) بر او اجرا مى‌شود، و در سود و زيان با همه مسلمانان شريك خواهد بود، اين بود صفت اسلام، و فرق مسلمان و مؤمن اين است كه: مسلمان در صورتى مؤمن است كه در باطن نيز مطيع باشد، و اگر تنها به زبان اظهار طاعت كرد مسلمان است نه مؤمن، لازمه ايمان اقرار قلبى با فروتنى، و تقرب آگاهانه است، پس ممكن است كسى مسلمان باشد نه مؤمن، ولى ممكن نيست مؤمن باشد نه مسلمان.