تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٣٣ - سخنان كوتاه آن حضرت در باب اين معانى(حكمت، موعظه، تشويق و تهديد)
و فرمود: و از بسيارى بگذرد.
(١) آغاز قطع روابط، روى نشان ندادن است، بر (رنجش) آدم زود رنج تأسف مخور (عبارت متن سليس نيست، و نقل نهج البلاغه روانتر است: لا تأمنن ملولا، به آدم زود رنج اعتماد مكن و امينش نشمار، ممكن است با اندك ناملايم خيانت كند)، زشتترين مكافات مجازات به بدى است (سزاى نيكى را بدى دادن).
(٢) آغاز خودپسندى تباهى عقل است، هر كه بر زبان مسلط شود از شرش در امان باشد، هر كه اخلاقش را اصلاح نكند آسيب فراوان بيند، هر كه اخلاقش بد است كسانش از او بتنگ آيند، چه بسا كه سخنى نعمتى را بر باد دهد، شكر، فتنه را جلوگيرد، حفظ آبرو (پيكر) مردانگى را سر است، فروتنى شافع گنهكار است، توقف در شبهه اساس احتياط است، گنجهاى روزى در اخلاق گشاده است.
(٣) مصيبتها ميان خلق مساوى قسمت شده (هر چند گوناگون است و غالبا از مصيبت ديگران بيخبرند و يا مصيبت خود را بزرگتر مىشمارند و حديث آنگاه روشنتر مىشود كه مصائب معنوى نيز در نظر باشد)، تا در توبه باز است براى گناه نوميد مشو، هدايت در مخالفت شهوتهاست، پايان آرزوها مرگ است، نگاه به بخيل سنگدلى آرد، نگاه به احمق چشم را تيره سازد، سخاوت زيركى است، خست بيخبرى است.
(٤) فقر، مرگ بزرگتر (برادر بزرگتر مرگ) است، كمى عائله خود گشايش و نيمى از خوشى است، غصه نصف پيرى است، آن كه تعادل زندگى را نگه دارد بينوا نشود، هر كه مشورت كند به مهلكه نيفتد، احسان و محبت جز با نيك گوهر يا ديندار، شايسته نيست، كسى سعادتمند است كه از سرگذشت ديگران عبرت گيرد، گولخور را نه بستايند و نه پاداش دهند، نيكى نپوسد و گناه از ياد نرود.
(٥) نيكى كنيد تا شما را بستايند، حقشناسى را شعار كنيد تا خردمندان با شما انس گيرند، سخنان بيهوده را وانهيد تا نابخردان از شما كناره گيرند، به همنشين احترام گزاريد تا محفلتان آباد شود، از رفيق حمايت كنيد تا با رغبت در پناهتان آيند، در حق مردم انصاف دهيد تا به شما اعتماد كنند، به اخلاق نيك ملتزم باشيد كه سربلندى و منزلت است، از اخلاق پست بگريزيد كه آدم شرافتمند را زبون سازد و (كاخ مجد) و عظمت را فرو ريزد.
(٦) قناعت كن تا عزيز شوى.
(٧) صبر سپر بينوائى است، حرص نشان مستمندى است، تجمل (آراستگى و جلال) دورى از ضعف و زبونى است، پند و موعظه پناهگاه كسى است كه به آن پناه برد.
(٨) هر كه جامه علم و دانش بر تن كند عيوبش از چشم مردم نهان شود.