تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٥٣٩ - انواع مصرف و راههاى خرج اموال

نويسندگى براى تقويت و معاونت كارگزاران حكومتهاى ستمگر استفاده شود، كارد، شمشير، نيزه، كمان و ساير ابزارهاى جنگى در طريق صلاح و فساد مصرف شود و آلت هر دو قرار گيرد، در عين حال آموختن، فرا گرفتن، مزد گرفتن براى تعليم يا ساختن آنها براى كسانى كه ممكن است در راه صلاح مصرف كنند مشروع است، اما براى مردم جايز نيست در طريق فساد و به زيان ديگران از آنها استفاده كنند، و آموزنده و يادگيرنده تقصير و گناهى ندارند زيرا طبع عمل سودمند، و مصلحت‌آميز و مايه قوام و بقاى خلق است، آنها كه در فساد و حرام بكارش مى‌برند مقصر و گنهكارند. آرى، مصنوعاتى را كه مصرف منحصرش نامشروع و فساد محض است خدا حرام كرده، مانند: ساختن ساز، نى، شطرنج، كليه ابزارهاى «لهو» (موسيقى) صليب، بت، و امثال آنها نظير ساختن نوشابه‌هاى حرام و (بطور كلى) هر چه كه فساد محض است و مصلحتى، و مصرف سودمندى ندارد، كه مطلقا ياد دادن، ساختن، مزد گرفتن، و تمام تصرفات در آنها حرام است، جز اينكه بالاخره نفع حلالى داشته باشد هر چند در معصيت نيز بكار رود كه به منظور آن منفعت حلالش ممكن است، حلال باشد، و در اين صورت تنها استعمال نابجا و ناروايش ممنوع خواهد بود، اين بود راهها و طرق امرار معاش بندگان و حكم تعليم كسبها.

(١)

انواع مصرف و راههاى خرج اموال‌

(٢) راههاى صرف مال و وجوه حلالى كه اموال بصورت واجب يا مستحب در آنها خرج مى‌شود كلا بيست و چهار نوع است، هفت نوع مربوط به مصارف شخصى انسان است، پنج نوع مخصوص افراد واجب النفقه، سه نوع واجبات شرعى كه به عنوان بدهكارى بر عهده اوست، پنج نوع اهداها و بخششهاى لازم و چهار نوع مصارف خير است.

(٣) اما مصارف شخصى، عبارت است از احتياجات و ضروريات مانند: ١- خوراك ٢- نوشابه‌