تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٦٢٥ - سفارشهاى آن جناب به هشام و توصيف عقل

(١) هشام! مردم همه اختران را مى‌بينند، ولى جز آنها كه از مسير و منازل آنها خبر دارند، كس بدانها راه خود نيابد، شما نيز حكمت را مى‌آموزيد، ولى جز آنان كه به كارش گيرند كسى بدان هدايت نشود.

(٢) هشام! حضرت مسيح به حواريين فرموده: اى بندگان از بلندى نخل خرما مى‌هراسيد، خارها و رنج پله‌هايش را مى‌بينيد ولى گوارائى ميوه و منافعش را فراموش مى‌كنيد، و نيز رنج عمل آخرت را مى‌بينيد، و راه را دور و دراز مى‌شماريد، اما نعمتها، شكوفه‌ها و ميوه‌هايش را كه بدان مى‌رسيد از ياد مى‌بريد. اى بندگان بدى! گندم را پاك و پاكيزه كنيد، آردش را نرم سازيد، تا طعمش را بيابيد، و خوش خوراك شود، ايمان را نيز خالص و كامل سازيد، تا شيرينيش را بچشيد و از نتايج و بركاتش سود بريد، به حق مى‌گويم: اگر كسى شبى تاريك چراغى پيدا كند كه با روغن «قطران» (شيره درخت ابهل و ارز و مانند آن) مى‌سوزد، از نورش استفاده مى‌كند، و بوى تندش را تحمل مى‌نمايد.

حكمت را هم بايد از هر كه دارد بگيريد و بى‌رغبتى او در آن نبايد مانع كار شما شود.

اى بندگان دنيا! به حق مى‌گويم: شما به شرف آخرت نرسيد جز با ترك آنچه دوست داريد، براى توبه در انتظار فردا نباشيد، كه پيش از فردا شبانه‌روزى داريد و قضا و قدر خدا در هر بام و شام جارى است (و شايد موانعى پيش آيد). به حق مى‌گويم: آن كه قرض ندارد از وامداران آسوده‌تر و بيغم‌تر است، هر چند وامدار نيكو بپردازد، همين طور آن كه گناهى نكرده از گنهكار آسوده‌تر است، هر چند وى مخلصانه توبه كند و باز گردد، گناهان كوچك بى‌مقدار، از فريبها و دامهاى شيطان است، آنها را به چشمتان حقير و كوچك نمايد تا گرد آيد و انبوه شود و شما را در ميان گيرد، به حق گويم: مردم در باره حكمت دو گونه‌اند: يكى به زبان آن را متين و محكم ادا كند و با كردار گفتارش را تصديق كند، و ديگرى با زبان استوارش سازد، و با عمل تباهش نمايد، و اين دو گروه چه بسيار از هم دورند، خوشا به حال آنان كه علمشان در كردار است، و بدا بحال آنان كه دانششان در گفتار است. اى بندگان بدى! مساجد پروردگارتان را زندان بدنها و پيشانيها سازيد، دلها را خانه تقوا كنيد و منزلگاه شهواتش ننمائيد، آنها كه هنگام بلا بيشتر بيتابى كنند، محبتشان به دنيا زيادتر است، و آنها كه در بلا شكيباترند به دنيا بيعلاقه‌ترند.

بندگان بدى! همانند زغنهاى رباينده، روبهان حيله‌گر، گرگهاى خيانتكار، و شيران سركش نباشيد، كه با مردم آن كنيد كه آنان با شكارها. گروهى را بربائيد، و جمعى را فريب دهيد، و به دسته‌اى خيانت كنيد، به حق گويم: