در ضمن خبر مفصلى كه به اندازه نياز آن را نقل كرديم (٢) معاويه مرد ناشناسى را فرستاد تا مسائلى را از امير المؤمنين ٧ بپرسد كه پادشاه روم از او پرسيده بود، و چون آن مرد به كوفه آمد با امير المؤمنين صحبت كرد حضرت او را ناشناس تشخيص داد، و از او بازجوئى كرد. و او هم به حقيقت حال اعتراف كرد، امير المؤمنين ٧ فرمود: خدا، زاده هند جگرخوار را بكشد. چه اندازه خود و همراهانش گمراهند، خدا او را بكشد كنيزى را آزاد كرد و چه خوب بود كه او را به زناشوئى مى‌گرفت، ميان من و اين امت خدا حكم باشد از من قطع رحم كردند و مقام بزرگ مرا كوچك كردند، و دوران مرا ضايع كردند. بعد فرمود حسن و حسين و محمد را نزد من بياوريد، آنها را خواستند و فرمود: اى برادر شامى اين دو فرزند رسول خدايند و اين فرزند من و از هر كدام خواهى مسائل خود را بپرس. آن شامى گفت از اين (يعنى حسن) مى‌پرسم، سپس آغاز به پرسش كرد:

ميان حق و باطل چند است؟ ميان آسمان و زمين چند فاصله است؟ ميان مشرق و مغرب چند است؟ اين لكه بى‌نورى كه در ماه است چيست؟ قوس و قزح چيست؟ كهكشان چيست؟

نخست آبى كه بر روى زمين روان شد كدام است؟ نخست چيزى كه بر روى زمين به جنبش درآمد چيست؟ آن چشمه كه ارواح مؤمنان و مشركان بدان مأوى كنند كدام است؟ مؤنث چيست؟ و آن ده چيزى كه هر كدام از ديگرى سخت‌ترند چيست؟ (٣) امام حسن ٧ فرمود: اى برادر شامى ميان حق و باطل چهار انگشت فاصله است، آنچه به چشم خودبينى حق است، با گوش خود سخن بيهوده بسيار بشنوى. (٤) ميان آسمان و زمين به اندازه دعاى ستمديده و مد بصر فاصله است، و هر كه جز آن گويد او را تكذيب كن. (٥) ميان مشرق و مغرب يك روز پيوست حركت خورشيد است، نگاه كن به خورشيد كه برآيد، و به آن نگر كه غروب كند هر كه جز آن گويد دروغگو شمارش. (٦) و اما اين كهكشان همان شكافهاى آسمان است كه محل نزول آب سيل‌آسا بوده‌اند در طوفان نوح ٧. (٧) و اما قوس و قزح، مگو قزح زيرا قزح شيطان است ولى آن قوس اللَّه است و امان از غرق است. (٨) و اما لكه سياه روى ماه راستى كه نور ماه به مانند نور آفتاب بوده و خدايش محو و تاريك كرده و در قرآنش فرموده: «آيت شب را محو كرديم و آيت روز را بينا و روشن ساختيم.» (اسراء: ١٣).