تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٥ - اما شعب مداومت بر خير
پرتو علم عايد عاقل مىشود، خوشا بحال آنكه هم خردمند است و هم دانشمند.
(١)
اما شعب رشد
١. استقامت ٢. هدايت (راهيابى به خير و صلاح. رشد و هدايت در معناى مصطلح يكى است و چون اينجا هدايت از آثار رشد شمرده شده شايد مراد از رشد سلامت فكر باشد، كه حالت استعدادى است و مراد از هدايت راهيابى به خير كه حالت فعلى است) ٣. نيك رفتارى ٤. تقوا و پرهيزگارى ٥. منال (منال مرادف مال است گرچه تناسب چندان با ساير مذكورات ندارد) ٦. تعادل ٧. ميانهروى (در امور مالى) ٨. ثواب ٩. كرم ١٠. شناخت دين خدا.
اينها مواهبى است كه بر اثر رشد نصيب عاقل مىشود، خوشا بحال آنكه از راه روشن دست بر ندارد.
(٢)
اما شعب عفاف
١. رضايت (به آنچه هست) ٢. كوچكى كردن ٣. بهرهمندى (از خيرات) ٤.
آسايش ٥. دلجويى (از زيردستان) ٦. افتادگى ٧. تذكر (مقابل غفلت) ٨. فكر ٩. بخشندگى ١٠. سخاوت.
اين بود فروع عفاف كه عاقل چون به خدا و قسمت الهى راضى باشد، نصيبش گردد.
(٣)
اما شعب خويشتندارى
١. صلاح ٢. تواضع ٣. پارسائى ٤. توبه ٥. فهم ٦. ادب ٧. احسان ٨.
جلب محبت ٩. خيرمندى ١٠. كنارهگيرى از شر.
اينها بركاتى است كه از ناحيه خويشتندارى به عاقل مىرسد، خوشا بحال آنكه مولايش (خداوند متعال) به خويشتندارى گراميش دارد.
(٤)
اما شعب حيا
١. نرمش ٢. مهربانى ٣ و ٤. مراعات خدا در نهان و عيان ٥. سلامت ٦.
كنارهگيرى از شر ٧. خوشروئى ٨. گشاده دستى ٩. پيروزى ١٠. خوشنامى.
اينها عناياتى است كه از طريق حيا به عاقل مىرسد، خوشا بحال آنكه نصيحت خداوند را بپذيرد و از رسواگرى او بهراسد.
(٥)
اما شعب وقار
١. لطف ٢. دورانديشى ٣. امانتدارى ٤. ترك خيانت ٥. راستگوئى ٦.
پاكدامنى ٧. اصلاح مال ٨. آمادگى براى مقابله با دشمن ٩. نهى از منكر ١٠. ترك نابخردى.
خوشا بحال آنكه با وقار است، سبكسر نيست، و عفو و گذشت دارد.
(٦)
اما شعب مداومت بر خير
١. ترك كارهاى زشت ٢. دورى از حماقت ٣. خوددارى از گناه ٤. يقين ٥.
علاقه به نجات ٦. اطاعت خداى رحمان ٧. تعظيم از دليل و برهان ٨. دورى از شيطان ٩. پذيرفتن عدل ١٠. حق گوئى.
اينها چيزهائى است كه بوسيله ادامه خير به عاقل مىرسد. خوشا بحال آنكه آينده را بياد آرد، رستاخيزش را ياد كند و از فناى دنيا عبرت گيرد.