سخنان طولانى سبط اكبر پيغمبر ٦ حضرت ابو محمد حسن بن على صلوات اللَّه عليهما و رحمته و بركاته، در اين زمينه: (حكمت، پند، تشويق، تهديد، امر بمعروف و نهى از منكر)

كه در جواب سؤالات حضرت امير المؤمنين ٧ يا ديگران در مسائل گوناگون ايراد فرموده:[١] (٢) پرسيدند: زهد چيست؟ فرمود: دلبستن به پرهيزگارى و دل كندن از دنيا. (٣) حلم چيست؟

فرو خوردن خشم و تسلط بر نفس. (٤) سداد (راستى و درستى) چيست؟ بدى را با نيكى جلو گرفتن.

(٥) شرف چيست؟ خوشرفتارى با خويشان و تحمل بزه (ديه يا خونبهائى كه به گردن كسى افتاده بعهده گيرند). (٦) مردانگى چيست؟ دفاع از پناهنده، مقاومت در ميدانها، و اقدام در ناملايمات.

(٧) بزرگوارى چيست؟ پرداخت غرامت و گذشت از جرم، (٨) مروت (جوانمردى) چيست؟

نگهدارى دين، عزيز داشتن نفس، نرمخوئى، احسان دائم، اداى حقوق (برادران) و دوستى با مردم. (٩) كرم چيست؟ بخشش پيش از درخواست و غذا دادن در قحطى. (١٠) فرومايگى چيست؟

خرده‌بينى، و مضايقه در چيزهاى بى‌ارزش. (١١) پستى چيست؟ خسيسى و بدزبانى. (١٢) سخاوت چيست؟ بخشش در رفاه و تنگدستى. (١٣) بخل چيست؟ آنچه دارى شرف پندارى و آنچه دادى تلف. (١٤) برادرى چيست؟ مساعدت (و مساوات) در سختى و گشايش. (١٥) ترس چيست؟ دليرى با دوست و عقب‌نشينى از دشمن. (١٦) بى‌نيازى چيست؟ رضامندى به قسمت گرچه اندك باشد.

(١٧) نيازمندى چيست؟ آزمندى و شيفتگى نفس به هر چيز. (١٨) بخشندگى چيست؟ بذل به قدر توانائى. (١٩) كرم چيست؟ نگهدارى قوم و قبيله در سختى و رفاه. (٢٠) پردلى چيست؟ پيكار با هماوران و هم نبردان. (٢١) دلاورى چيست؟ رزم آورى و درگيرى با نيرومندان. (٢٢) ذلت چيست؟ دلهره به هنگام راستگوئى. (٢٣) حماقت (يا درشتخوئى) چيست؟ در افتادن با فرمانروا و آن كه بر آزار تو تواناست (كه نتيجه آن آزار غير مستقيم به خويشتن است). (٢٤) سربلندى چيست؟

انجام زيبائيها و ترك زشتيها. (٢٥) دورانديشى چيست؟ بردبارى فراوان، مدارا با حكمرانان، ملاحظه از همه مردم (عدم اعتماد بر غالب آنها در امور حساس و مسائل سرى). (٢٦) شرف چيست؟ هماهنگى با برادران، و نگهدارى همسايگان. (٢٧) محرومى چيست؟ به اقبال روى آورده پشت پا زدن. (٢٨) بيخردى چيست؟

[١] بعضى از سؤالات تكرارى است، و جوابها گاهى به هم نزديك و گاهى متفاوت است، تكرار سؤال به اين جهت است كه اين يك حديث نيست، احاديثى است كه يك جا جمع شده، و اختلاف جواب براى اين است كه اين گونه سؤالات جوابهاى مختلفى دارد كه همه صحيح است و هر كدام به مناسبتى ذكر مى‌شود، مثلا: پستى چيست؟ واضح است كه اين صفت مظاهر و مصاديق گوناگون دارد، خست طبع، بدزبانى و وانهادن همسر همه مظهر پستى است و هر يك در جواب آيد صحيح است.