كرده‌اند نيكى نكنيد، و جز به آنها كه هديه‌اى داده‌اند، بخششى نكنيد، پس شما بر ديگران چه مزيت داريد؟ اين كار را كه نابخردان بى‌فضل و دانش هم مى‌كنند. آرى اگر خواهيد دوست و برگزيده خدا باشيد به هر كه با شما بد كرده نيكى كنيد، از هر كه ظلمتان كرده بگذريد، به هر كه روى گرداند سلام كنيد. سخن مرا بشنويد، وصيتم را حفظ كنيد، سفارشم را مراعات نمائيد، تا دانشمند و فقيه باشيد.

(١) حق گويم: دلهاى شما آنجاست كه گنجهايتان نهفته است، و از اين رو مردم اموالشان را دوست دارند، و جانشان بدانها مشتاق است، پس گنجهاى خود را در آسمان ذخيره كنيد، كه نه «سوس» (حشرات تباهگر چون بيد و موريانه) آن را بخورد، نه دزدش ببرد.

(٢) حق گويم: بنده نتواند خدمتگزار دو خواجه باشد، هر چند تلاش كند، بناچار بايد يكى را بگزيند. در دل شما هم دو محبت: محبت خدا و دنيا نگنجد.

(٣) حق گويم: بدترين مردم عالمى است كه دنيا را بر علم ترجيح دهد، دوستش دارد، به دنبالش رود، و در طلبش بكوشد تا آنجا كه اگر تواند مردم را (براى رسيدن به دنيا) سرگردان كند. كور را فروغ گسترده خورشيد به چه كار آيد، كه ديده بينا ندارد؟ اين عالم را نيز (چراغ) علم و دانش چه سود بخشد كه عمل ندارد؟ ميوه‌هاى درختان بسيار است، اما همه سودمند و خوردنى نيست. عالم نيز فراوان است، اما همه از علم خود نفع نبرند. زمين زياد پهناور است، اما همه جا قابل سكونت نيست. گوينده هم بسيار است، اما گفتارها همه قابل تصديق نيست. از آن دانشمندان دروغگوى پشمينه‌پوش حذر كنيد كه سر به زير افكنده‌اند تا مزورانه بر خطاهاى خود سرپوش نهند، گرگ وش از زير چشم نگاه كنند، و گفتارشان با كردارشان هماهنگ نيست. مگر مى‌توان از سياه درخت، انگور چيد، و از بوته حنظل (هندوانه ابو جهل) انجير خورد؟ گفتار عالم دروغگوى نيز جز باطل و دروغ اثرى ندارد، چنين نيست كه هر كه لب بگشايد راست گويد.

(٤) حق گويم: زراعت در دشت نرم هموار رويد، نه در سنگستان سخت، حكمت هم در قلب متواضع رشد كند نه در دل متكبر سركش. نمى‌دانيد كه هر كه سر به سقف برافرازد، سرش را بشكند، و هر كه سر به زير افكند، از سايه‌اش برخوردار شود و پناهش دهد.

همچنين هر كه براى خدا تواضع نكند، پستش سازد، و هر كه فروتنى نمايد سربلندش كند.

عسل در هر مشك سالم نماند، حكمت نيز در هر دل پرورش نيابد، مشك تا رخنه پيدا نكرده، و نخشكيده و بدبو نشده مى‌تواند ظرف عسل‌