تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٠١ - تلخيصى از سخنان آن جناب در اركان اسلام، حقيقت توبه و استغفار

(١)

تلخيصى از سخنان آن جناب در: اركان اسلام، حقيقت توبه و استغفار

(٢) كميل بن زياد گويد: از امير المؤمنين ٧ پرسيدم: اركان اسلام چيست؟ فرمود:

هفت چيز است:

١- عقل كه زير بناى صبر است (و بدون عقل صبر ممكن نيست) ٢- حفظ آبرو و راستگوئى ٣- تلاوت قرآن بطور بايسته ٤- دوستى و دشمنى در راه خدا ٥- رعايت حق آل محمد و شناسائى ولايت (و مقام فرمانروائى) آنها ٦- (مراعات) حق برادران و حمايت آنان ٧- خوشرفتارى كردن با همسايگان.

(٣) گفتم: يا امير المؤمنين، بنده‌اى گناه مى‌كند و «استغفار» (و طلب آمرزش) مى‌نمايد حد استغفار چيست؟

فرمود: پسر زياد، (حد آن) توبه است، گفتم: همين؟ فرمود: نه، گفتم: پس چطور، فرمود: بنده چون گناه كند گويد: استغفر اللَّه با تحريك، گفتم: تحريك يعنى چه؟ فرمود:

يعنى با حركت لب و زبان، و مى‌خواهد بدنبال اين گفتار حقيقت آورد، گفتم: حقيقت چيست؟ فرمود: تصديق قلبى (يعنى از صميم قلب آمرزش خواهد، نه از سر زبان) و تصميم بر عدم تكرار گناهى كه از آن استغفار كرده. گفتم: اگر اين كار را كردم جزء استغفاركنندگان محسوب شوم؟ فرمود: نه، گفتم: چطور؟ فرمود: براى اينكه هنوز به ريشه (استغفار) برنخورده‌اى، گفتم: ريشه استغفار چيست؟ فرمود: برگشت از آن گناه، اين نخستين درجه عبادتكاران است (و ديگر) ترك (هر) گناه (در آينده) استغفار كلمه‌اى است كه بر شش معنى اطلاق مى‌شود: ١- پشيمانى از گذشته ٢- تصميم بر ترك در آينده ٣- پرداخت حقوق مردم ٤- اداى حق خدا در هر كار واجب ٥- آب كردن گوشتهائى كه از