تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ١٤٥ - خطبه آن حضرت معروف به«وسيله»

در خطر حوادث رسواكننده است. قرض براى مؤمن بد قلاده‌اى است (و نقل وافى كه مناسبتر است: «گناه براى مؤمن بد قلاده‌اى است»).

(١) مردم! گنجى از علم سودمندتر نيست، عزتى از بردبارى نافعتر نيست، حسبى از ادب رساتر نيست، رنجى از غضب دردناكتر نيست، جمالى از عقل زيباتر نيست، رفيقى از نادانى بدتر نيست، خوئى از دروغ ناپسندتر نيست، نگهبانى از خاموشى نگه‌دارتر نيست، غايبى از مرگ نزديكتر نيست.

(٢) مردم! هر كه در عيب خود بنگرد از عيوب ديگران باز ماند، هر كه به روزى خدا رضا دهد افسوس مال مردم نخورد، هر كه تيغ ستم كشد به همان شمشير كشته شود، هر كه براى برادرش چاهى كند در آن افتد، هر كه پرده دگران درد عيوب خانه‌اش نمايان گردد، هر كه لغزش خود را فراموش كند لغزش ديگران را بزرگ بيند، هر كه رأى خود پسندد گمراه شود، هر كه به عقل خود نازد بلغزد، هر كه به مردم بزرگى فروشد خوار گردد، هر كه با مردم بيخردى كند دشنام شنود، هر كه با علما بياميزد محترم شود، و هر كه با اوباش درآميزد تحقير شود و هر كه بيش از طاقت بار بردارد درماند.

(٣) مردم! مالى نافعتر از عقل نيست، فقرى سخت‌تر از جهل نيست، واعظى بليغتر از خلوص نيست، عقلى چون دورانديشى نيست، عبادتى چون انديشه نيست، ياورى مطمئنتر از مشورت نيست، هيچ تنهائى چون خودپسندى نيست، هيچ پرهيزگارى چون خوددارى (از گناه) نيست، هيچ بردبارى بسان صبر و سكوت نيست.

(٤) مردم! ده خصلت آدمى را زبان عهده‌دار است: زبان گواهى است كه از دل خبر دهد، حاكمى است كه فصل خصومت نمايد، ناطقى است كه جواب گويد، واسطه‌اى است كه حاجت رساند، توصيف‌گرى است كه اشياء را تعريف كند، فرماندهى است كه به نيكيها امر كند، واعظى است كه از بدى نهى كند، تسليت بخشى است كه غمها را تسكين دهد، سپاسگزارى است كه كينه از دلها برگيرد، و دل انگيزى است كه گوشها را سرگرم كند.

(٥) مردم! سكوت از سخن حكيمانه خيرى ندارد، چنان كه گفتار جاهلانه.