آداب راز و نياز به درگاه بى نياز (ترجمه عدة الداعى) - ابن فهد حلي؛ مترجم محمدحسين نائيجي - الصفحة ٣٥١ - يادداشتهاى باب چهارم

مراد از سوء ظن حرام آنست كه بدون آنكه يقين كند، حكم كند و معتقد شود كه فلانى چنين كرده است: ولى خاطره‌ها و حديث نفس بخشوده مى‌شود.

شماره ٥٩ ص ١٨٥ سطر ١٣:

روايت ديگر از زراره نقل شده كه از ابى جعفر ٧ پرسيد:

مردى كار خيرى را انجام مى‌دهد و كسى ديگر او را مى‌بيند و او خوشحال مى‌شود فرمود:

عيبى ندارد هيچ كس نيست كه دوست دارد كار خيرش بر ملا شده اگر براى اظهار و نشان دادن به مردم انجام نداده باشد. در مرآة العقول مى‌فرمايد: چون جبلى و فطرى انسان خوشحالى از آن است و تكليف ترك آن ما لا يطاق است.

اشكال: و اين حديث منافى با اين روايت است كه فرمود: «ما بلغ عبد حقيقة الاخلاص حتى لا يحب ان يحمد على شي‌ء عمل لله». بنده به حقيقت ايمان نمى‌رسد مگر آنكه دوست دارد كه بر هيچ كدام از كارهايى كه براى خدا كرده مدحش نكنند.

جواب: بعد از نقل وجوه جمع اين دو حديث از عدّة الداعى فرمود: شايد به اعتبار مراتب و درجات مردم چنين باشد زيرا تكليف اين طورى كه در دل هم خوشحال نشود به نسبت به اكثر مردم محال است ولى مردم به دليل اختلاف استعداد مختلفند (زيرا عده‌اى به دليل وسعت روح و غرق در بحار عظمت حق، خود و اعمال خويش را نمى‌بينند و عده‌اى با يك نماز انتظار دارند كه كفششان را ملايكه برگردانند) بعضى از محققين در بيان اين كه عبد در مورد چه چيز مواخذه مى‌شود و از چه چيز وى عفو مى‌شود سخنى دارد فرمود: بدان كه اين امر مشكلى است و آيات و اخبار متعارضه فراوان در اينجا آمده است كه جمع آنها مشكل است حق در اين مسأله آن است كه جز با فهميدن و احاطه بر تفصيل اعمال قلوب از ابتداى ظهور خاطر تا مرحله‌اى كه عمل مطابق با آن خاطر بر اعضا ظاهر شود ممكن نيست (مراد آنست كه مراتب پيدايش تصوير مطلوب تا تحقق آن يعنى پيدايش اراده و ظهور آن در اعضا كدامست؟) اولين چيزى كه بر قلب وارد مى‌شود خاطرات است، مثلا صورت زنى در خاطر آمده است.