: نكنند آن مجلس مجلس حسرت ايشان در روز قيامت خواهد بود. و نيز از امام صادق روايت شده است كه: هيچ مجلسى نيست كه نيكان و بدكاران در آن جمع شوند سپس بدون ياد خدا از آن مجلس متفرق شوند، جز آنكه آن مجلس، مجلس حسرت ايشان در روز قيامت خواهد شد. و فرمود: مؤمن بر هر مرگى مى‌ميرد جز از صاعقه كه صاعقه بر مؤمن ذاكر فرود نمى‌آيد. و اما مطلب دوم كه «خرد حكم مى‌كند بايد جلوى ضرر را گرفت» مطلبى بديهى است.

و ادلّه نقلى: يعنى دلالت كتاب و سنت از پيامبر و ائمه و قرآن كريم بر اهميت ذكر

به اين شرح است: آياتى از قرآن كريم بر آن دلالت دارند. اين سخن از جمله سخنانى است كه خداى به پيامبر ٦ خطاب مى‌كند و مى‌فرمايد: قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ‌[١] بگو: خدا سپس ايشان را به خودشان واگذار تا در آنچه كه فرو رفتند بازى كنند، و نيز گفتار حق تعالى: وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً[٢] خدايت را در پيش خودت به زارى و پنهانى ياد نما! و همچنين گفتار حق سبحانه‌ فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ‌[٣] مرا ياد كنيد شما را ياد كنم و گفتار حق سبحانه: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً وَ سَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا[٤] اى ايمان آورندگان خداى را زياد ياد كنيد و او را در صبحگاه و شامگاه تسبيح نماييد.

اما سنت: رواياتى زياد در اين زمينه وارد شده است كه ذكر همه آنها به طول مى‌انجامد و تنها بذكر چند روايت اكتفا مى‌كنم.

روايت اول: محمد بن ابى عمير از هشام بن سالم از ابى عبد الله (ع) روايت كرد كه حق تعالى فرمود: هر كس به ذكر من از سؤال و درخواست از من باز ماند بهتر از عطاى درخواست‌كننده به او مى‌دهم. همين خبر به تنهايى در اثبات اهميت ذكر كه اكنون در صدد بيان آن هستيم كفايت مى‌كند زيرا ذكر جانشين دعا مى‌شود و بر آن فضيلت و برترى دارد. هر فايده‌اى را كه دعا دارد، ذكر هم دارد.

روايت دوم: هارون بن خارجه از ابى عبد الله ٧ روايت كرد: كه بنده‌اى به سوى خدا

[١] - ٦/ انعام، ٩١.

[٢] - ٧/ اعراف، ٢٠٤.

[٣] - ٢/ بقره، ١٥٢.

[٤] - ٣٣/ احزاب، ٤٠ و ٤١.