آداب راز و نياز به درگاه بى نياز (ترجمه عدة الداعى)

فهرست موضوعات

فهرست موضوعى اهم يادداشتها

مقدمه مترجم

قدردانى و تشكر

شرح حال مؤلف

شرح حال مؤلف

گفتار فهرست نگاران در مورد مؤلف

اساتيد ابن فهد

شاگردان مرحوم ابن فهد

تاليفات ابن فهد

مقدمه مؤلف

(مقدمه)

تأكيد بر دعا از ناحيه معصومين

صدوق از محمد بن يعقوب به اسنادش از ائمه اطهار

باب اول در تحريص بر دعا

(عقل تحريص بر دعا مىكند)

«قرآن بر دعا تحريص مىكند»

(استفاده از آيه)

(چرا دعاى ما به اجابت نمىرسد)

كدام دعا به اجابت نمىرسد

معناى دعاى صحيح چيست؟

توجيه روايات وارده

دعا با قضا و قدر الهى منافات دارد

فوايد اصرار بر دعا

دعاى امام سجاد

خوف و رجا در مؤمن

مناجاتى براى دفع فقر و سختىها

مناجات ديگر

و اما روايات (بر دعا ترغيب مىكند)

باب دوم علل اجابت دعا

علل اجابت دعا به هفت قسم تقسيم مىشود

در وقت دعا

فايده(دعا در ساعات روز)

قسم دوم در مكانهاى دعا مثل سرزمين عرفه،

«استفاده از روايت»

قسم سوم از علل اجابت دعا دعاى مشتمل بر اسم اعظم

امتيازات«الله»

سليمان و آصف برخيا

دعاهاى پس از نماز

دعاى بعد از نماز عشا

دعا براى اداى دين

قسم چهارم متشكل از دعا و زمان است

قسم پنجم دعاهايى كه متشكل از دعا و مكان است

مردى كه مستمرىاش قطع گرديده بود

شرط قبولى دعا ولايت است

قسم ششم از علل استجابت دعا مربوط به فعل است مثل دعاى بعد از نماز

فصل 1 مربوط به دعاى فعل، و دعايى است كه بايد بعد از كارى آن دعا را خواند و اگر بدون آن كار دعا كند اجابت نمىگردد

معامله امام صادق با خدا

حضرت عيسى و مرد هيزم شكن

امام صادق و مرد فقير در منى

تتمه(در اقسام صدقه)

فضيلت علم

آگاهى(علم و عمل قرينند)

چرا عمل تابع علم است

آياتى كه در مدح علم وارد شده است

عالم شقى در نظر حضرت عيسى(ع)

عالم از خدا مىترسد

فصل 2 حقوق معلم و متعلم

فصل 3 علم مفيد

فصل 4 كار و كسب مسلمان براى چيست؟

حرص و روزى مضمون

ميانهروى و دورى از تبذير

رفتار با فرزندان و اهل و عيال

رفتار با پدر و مادر

فصل 5 رفتار با فرزند

نامگذارى فرزندان

فضيلت نگهدارى دختران

صله رحم

فصل 6 كسب و كار و ارزش آن

دانيال در ته چاه

اركان توكل

امام صادق و شير

حضرت على(ع) و شير و رد شمس

فصل (پاره 2) درخواست حاجت از ديگران و بر آوردن حاجت ايشان

رسول خدا و مرد نيازمند

رد سائل ناپسند است

صدقه پنهانى و صدقه بر ارحام

ثروت ما زاد بر نياز

مرد محتضر با اموالش

اعمال بدون ولايت

ملك الموت و مرد ثروتمند

فصل (پاره 3) عاقبت مال اندوزى

ثروت آرزوهاى خفته را بيدار مىكند

ثروت به قيمت زندگى

نعمتهاى آخرت

روز امير المؤمنين چگونه مىگذشت

امير المؤمنين از خليفه مشگلگشايى مىكند

فصل (پاره 4) توجيه دنيا طلبان

مرد ثروتمند و فقير در حضور پيامبر

فقرا پيش از همه به بهشت مىروند

سلمان فارسى به هنگام مرگ

فقر زينت دوستان خدا

حضرت موسى و عيسى و ساير انبيا چگونه زندگى مىكردند

سويد بن غفله از حضرت على(ع) سخن مىگويد

على با تيشه آستين جامه را مىبرد

فصل (پاره 5) دوستى با فقرا و اينكه فقرا محور اديان بودند

بيشترين ساكنين بهشت

على(ع) باغش را مىفروشد

علت اينكه معاوية بن يزيد بن معاويه از خلافت پايين آمد

فصل (پاره 6) وقت مناسب دعا

قسم هفتم در حالتهاى نيايشگر

فصل(1) دعاى مريض براى كسى كه به ديدنش مىرود مستجاب است

اجر و پاداش بيمار در بيمارى

مرد كر و لال در خدمت پيامبر مجوز ورود به بهشت مىگيرد

و از حالات دعا روزه است

فصل (2)، نقش انگشترى در اجابت دعا

باب سوم در احوال نيايشگر

و آن دو قسم است

اول كسى كه دعايش مستجاب مىشود

دعا بايد به نسبت به همه شمول داشته باشد و بايد قبل از نزول بلا دعا كرد

چگونه مادر براى فرزند دعا كند

گرفتارى محمد بن عجلان

قسم دوم كسانى كه دعايشان اجابت نمىشود،

دعاى سنگدلان اجابت نمىگردد

و دعاى كسى كه اصرار بر گناهان دارد اجابت نمىشود

و دعايى كه با حرام خوارى توام باشد اجابت نمىشود

كسى كه مظالم و تبعات بندگان را بر گردن دارد دعايش مردود است

باب چهارم در كيفيت دعا

قسم اول از جمله آداب دعا، آداب قبل از دعاست،

فصل از آداب دعا حسن ظن بندگان به مالك عباد در اجابت است

فصل(1) حسن ظن به خدا(31)

حضرت يونس و قارون

حسن ظن به خدا اساس توكل

عابد ريا كار و حضرت داود

«نصيحت»(35)

حالت انبيا و اوليا در نماز

فصل(2) و از شروط دعا آن است كه چيز حرامى را از خدا نخواهد و در مورد قطع رحم سؤال نكند و دعايش مشتمل بر كم حيايى و اسائه ادب نباشد

قسم دوم در مورد آدابى كه بايد در حال دعا مراعات كرد

امر اول با تانى دعا كند

امر دوم اصرار در دعا

امر سوم نام بردن حاجت پيش خداى تعالى

امر چهارم دعاى در پنهانى

امر پنجم همه را در دعا شريك كند

امر ششم دعا كردن جمعى

دنباله(40)

امر هفتم اظهار خشوع

امر هشتم بايد قبل از دعا مدح و ثناى الهى را به جاى آورد

امر نهم صلوات بر پيامبر و آل پيامبر

مردى كه هفتاد پائيز در آتش بود

سلمان از خدا چه مىخواهد

زليخا و يوسف

امر دهم گريه در حال دعا

نزديكى و تخفيف

امر يازدهم اقرار به گناهان قبل از درخواست از خدا لازم است

فوايد اقرار به گناهان

امر دوازدهم روى آوردن دل به سوى حق تعالى

امر سيزدهم دعا بايد قبل از حاجت سابقه داشته باشد

امر چهاردهم دعا براى برادران و التماس دعا از ايشان

مردى كه براى برادران مؤمن خود گوسفند مىكشت

امام حسين و مرد بدهكار

امر پانزدهم دست بلند كردن در دعا

قسم سوم در آدابى كه بعد از دعا بايد مراعات شود

امر اول تكرار در دعا و مداومت بر دعا

اشكال - چرا دعا نمىكنم

ادعاى دوستى خدا با خواب شب نمىسازد

ضرار در نزد معاويه از اوصاف على(ع) سخن مىگويد

دومين ادب از آداب متاخر در دعا اين است كه دعاكننده دستان خود را بر صورتش بكشد

سومين ادب بعد از دعا دعا را با درود بر محمد و صلوات بر محمد و آلش به پايان برد،

ادب چهارم بعد از دعايش اين جمله را كه روايت شده بگويد «ما شاء الله لا قوة الا بالله العلى العظيم »

ادب پنجم بعد از دعا حالاتش را بهتر از قبل از دعا كند

فصل(1) بدان كه در دعاهاى ائمه اطهار آمده است كه انسان بايد از انواع گناهان به خدا پناه برد

فصل 2 در مباهله(57)

مهلكات انسان

اول ريا

توضيح و تقسيم خطرات ريا سه قسم است

خطر اول آنكه انسان قبل از عمل به آن مبتلا مىشود

خطر دوم انگيزه عمل خداى تعالى مىباشد، ولى ريا در همان ابتداى عبادت به سراغ آدم بيايد

خطر سوم اخلاص قلبى حاصل مىشود ولى بعدا ريا و انگيزههايش عارض او مىشود

حيلههاى نفس را بشناسيم

اشكال(عمل بدون ريا از من ساخته نيست)

علاج ريا

و اما دواى عملى ريا

«دنباله»

قسم دوم عجب است كه از هلاككنندههاست

علاج عجب

معاذ بن جبل و پيامبر

باب پنجم از ملحقات دعا ذكر است

اما عقل ادلهاى كه وجوب شكر منعم(نعمت دهنده) را ثابت مىكند بر لزوم ذكر نيز دلالت دارند،

و ادله نقلى يعنى دلالت كتاب و سنت از پيامبر و ائمه و قرآن كريم بر اهميت ذكر

حضرت موسى و عابد آهنگر

فصل(1) ذكر خداوند در همه حالات مستحب است و هيچ گاه مكروه نيست

فصل(2) شايسته نيست كه انسان در مجلسى بدون ذكر خدا بنشيند و بدون ذكر بلند شود

فصل(3) استحباب ذكر در آنجايى كه غافلان حضور دارند مؤكد مىشود،

فصل(4) بهترين اوقات ذكر، وقت صبح و مغرب و بعد از صبح و عصر است (68)

فصل(5) مستحب است كه ذكر مخفى باشد

فصل(6) ذكر اقسامى دارد

قسم اول تمجيد است

چگونگى تمجيد

قسم دوم ذكر، تهليل و تكبير است

قسم سوم ذكر تسبيح است

حضرت سليمان و مرد كشاورز

قسم چهارم تسبيح و تحميد است

قسم پنجم از آن حضرت روايت شده كه «اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شريك له الها واحدا احدا فردا صمدا لم يتخذ صاحبة و لا ولدا»

قسم ششم قسم ششم از اذكار پنج كلمه زير است «سبحان الله و الحمد الله و لا اله الا الله و الله اكبر لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم»

قسم هفتم قسم هفتم از اذكار تسبيحات اربع است

قسم هشتم از اذكار قسم هشتم استغفار است

فصل(1) و بهترين اوقات استغفار سحرها و بعد از صبح و عصر است

فصل در دعاهاى مخصوص به اوقات

خاتمه در شفا گرفتن از دعا و رقعه بستن

قسم اول براى دفع بيماريهاست

قسم دوم دعاهايى كه براى دفع بديها خوانده مىشود

قسم سوم دعاهاى تعويذ و آن چند دعاست

باب ششم در تلاوت قرآن

فصل(1)«در فضيلت قرائت قرآن قبل از خواب»

فصل(2)«در فضيلت نگهدارى قرآن در منزل»

فصل(3) و شايسته است هر كس قرآن را از حفظ دارد در تلاوت آن مداومت كند

فصل(4)«در شفا به از قرآن و تعويذ با آن»

قسم اول شفا از بيماريها

قسم دوم در كافى دانستن قرآن

قرآن مؤمن را از ديد كفار پنهان مىكند

اسير همدانى در دست ديلميان

قسم سوم «آياتى كه مربوط به اجابت دعاهاست»

فصل در خواص متفرقه

خاتمه و راهنمايى

بهترين طاعات

(سيزده فايده تقوا)

اول تقوا را مدح كرده و ستوده

دوم حفاظت و نگهدارى از دشمنان

سوم تاييد و پيروزى الهى با تقوى بدست مىآيد

چهارم اصلاح با تقوى حاصل مىشود

پنجم بخشش گناهان با تقواى الهى

ششم محبت خدا با تقوا بدست مىآيد

هفتم پذيرش الهى

هشتم اكرام الهى

نهم بشارت به هنگام مرگ

دهم نجات از آتش

يازدهم خود در بهشت

دوازدهم آسانى حساب

سيزدهم نجات از سختيها و رزق حلال

استفاده از آيه و من يتق الله

فصل قاضى و زن مؤمن

مرد عاشق از امام صادق راهنمايى مىگيرد

راه شكستن نفس

نفس شفاعت هيچ كس را قبول نمىكند

خاتمه كتاب در اسماى حسنى الهى(83)

فصل اسماى حسنى

شرح اين اسما»(85)

(1) الله

2 و 3 الواحد، الاحد

4 - الصمد

5 - الاول

6 - الآخر

7 - السميع

8 - البصير

9 - القدير

10 - القاهر

11 - العلى

12 الاعلى

13 - الباقى

14 - البديع

15 - البارئ

16 - الاكرم

17 - الظاهر

18 - الباطن

19 - الحى

20 - الحكيم

21 - العليم

22 - الحليم

23 - الحفيظ

24 - الحق

25 - الحسيب

26 - الحميد

27 - الحفي

28 - الرب

29 - الرحمن

30 - الرحيم

31 - الذارى

32 - الرازق

33 - الرقيب

34 - الرءوف

35 - الرائى

36 - السلام

37 - المؤمن

38 - المهيمن

39 - العزيز

40 - الجبار

41 - المتكبر

42 - السيد

43 - السبوح

44 - الشهيد

45 - الصادق

46 - الصانع

47 - الطاهر

48 - العدل

49 - العفو

50 - الغفور

51 - الغنى

52 - الغياث

53 - الفاطر

54 - الفرد

55 - الفتاح

56 - الفالق

57 - القديم

58 - الملك

59 - القدوس

60 - القوى

61 - القريب

62 - القيوم

63 - القابض

64 - الباسط

65 - القاضى

66 - المجيد

67 - الولى

68 - المنان

69 - المحيط

70 - المبين

71 - المقيت

72 - المصور

73 - الكريم

74 - الكبير

75 - الكافى

76 - كاشف الضر

77 - الوتر

78 - النور

79 - الوهاب

80 - الناصر و النصير

81 - الواسع

82 - الودود

83 - الهادى

84 - الوفى

85 - الوكيل

86 - الوارث

87 - البر

88 - الباعث

89 - التواب

90 - الجليل

91 - الجواد

92 - الخبير

93 - الخالق

94 - خير الناصرين

95 - الديان

96 - الشكور

97 - العظيم

98 - اللطيف

99 - الشافى

كثرت اسما با وحدت ذات تنافى ندارد

صفات حقيقيه و صفات اضافيه

يادداشتها

يادداشتهاى باب اول

يادداشتهاى باب دوم

يادداشتهاى باب سوم

يادداشتهاى باب چهارم

يادداشتهاى باب پنجم

يادداشت خاتمه كتاب

فهرست آيات

فهرست ادعيه

فهرست اشعار عربى

فهرست اشعار فارسى

اسامى كسان

اسامى كتب و امكنه و غيره

آداب راز و نياز به درگاه بى نياز (ترجمه عدة الداعى) - ابن فهد حلي؛ مترجم محمدحسين نائيجي - الصفحة ٩ - فهرست موضوعات

بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على محمد و آله الطاهرين‌

شرح حال مؤلف‌

مرحوم سيد محسن امين در شرح حال ابن فهد حلّى مصنف كتاب عدّة الداعى و نجاح الساعى چنين مى‌گويد:[١] شيخ جمال الدين ابو العباس احمد بن شمس الدين محمد بن فهد اسدى حلى در سال/ ٧٥٦ يا ٧٥٧ متولد گرديد و پس از/ ٨٥ سال زندگى در سال/ ٨٤١ از دنيا رفت و نزديك خيمه‌هاى حضرت سيد الشهداء در بوستانى مشهور به بوستان ابو الفهد در كربلا دفن گرديد و بر قبر آن جناب گنبدى قرار دارد و زيارتگاه مردم است و گفتند عمر آن جناب/ ٥٨ سال است ظاهرا اشتباه ايشان از آنجا ناشى شده كه دو عدد ٨ و ٥ را جابجا كردند.

گفتار فهرست نگاران در مورد مؤلف‌

سپس آن جناب گفتار علما را در باره مؤلف مى‌آورد و مى‌فرمايد: امل الامل چنين گفت: وى دانشمندى فاضل، مورد وثوق، زاهد، عابد با ورع و جليل القدر است پايان.

در تكلمة الرجال حرّ او را به راستگويى ستود پايان. و در رياض العلماء در مورد وى چنين گفت: وى دانشمندى فاضل علامه فرزانه مورد وثوق بزرگمرد، زاهد و عابد و باورع و جليل القدر است. و جناب ابن فهد تمايلى به مذهب صوفيه داشت، و در بعضى از تاليفات خود به آن تفوّه نمود پايان. سپس مرحوم امين مى‌فرمايد: ظاهرا صاحب رياض اين تمايل را به عنوان جرح ابن فهد قرار نداده است.

و در لؤلؤتى البحرين مى‌فرمايد: او فاضل دانشمند، فقيه مجتهد زاهد عابد با ورع و متقى و پاك بود. جز آنكه به مذهب صوفيه تمايل داشته و در بعضى از تصنيفات خود از آن سخن گفته است. آنگاه مرحوم امين مى‌فرمايد: در سخن او غمز و جرح استشمام مى‌شود و اين از مرحوم‌

[١] اعيان الشيعه/ ج ٣، ص ١٤٧، سيد محسن امين.