و در روايتى، آن وقت يك ششم اول از نصف دوم شب معرفى شده است و رواياتى كه در ترغيب و ارزش كسى كه نماز شب بخواند در حالى كه مردم در خوابند، و كسى كه ذاكر است در حالى كه مردم غافلند آمده است همين روايت آخرى را تاييد مى‌كند.

شكى نيست كه در آن هنگام مردم در خوابند ولى در نيمه اول شب مردم در همان حالت روز هستند و در پايان شب چه بسا مردم براى كسب و كار و سفرهايشان بيرون مى‌روند بنا بر اين جان شب همان وقت غفلت مردم است كه دل براى عبادت آمادگى دارد، علاوه آنكه اين هنگام با جهاد با نفس و دورى از رختخواب و جدايى جايگاه نرم و خلوت با مالك عباد و سلطان دين و معاد توأم است.

و مقصود از دل شب همين است و همين مضمون روايت عمر بن اذينه است گفت از ابا عبد اللَّه ٧- شنيدم كه مى‌فرمود: و در شب ساعتى است كه هيچ عبد مؤمنى نيست كه اتفاقا در آن ساعت نماز بگزارد و از خداى درخواست كند جز آنكه خداى اجابت كند عرضه داشتم اصلحك اللَّه: اين ساعت كدام وقت از شب است فرمود: وقتى نيمه شب گذشت و يك ششم از اول نيمه دوم شب آمد.

و اما در مورد يك سوم آخر شب رواياتى متواتر داريم. پيامبر ٦ فرمود:

وقتى آخر شب شود خداى سبحان مى‌فرمايد آيا دعاكننده‌اى هست كه جوابش دهم؟ و آيا خواهنده‌اى هست كه خواسته‌اش را به او دهم؟ آيا استغفاركننده‌اى هست كه او را ببخشم؟ آيا تايبى هست كه توبه وى را قبول كنم؟ ابراهيم بن ابى محمود گفت به امام رضا عرضه داشتم نظر شما در مورد حديثى كه عامّه از رسول خدا ٦ نقل مى‌كنند چيست كه پيامبر فرمود خداى تعالى در هر شب به آسمان دنيا مى‌آيد؟ آن حضرت در جوابم فرمود؟ خداى لعنت كند كسانى را كه سخنان را از معنايش بدر مى‌برند به خدا قسم رسول خدا ٦ اين گونه نفرمود، بلكه فرمود: خداى تبارك و تعالى در ثلث آخر هر شب و در شب جمعه از اول شب فرشته‌اى را از آسمان به دنيا مى‌فرستد و به او امر مى‌كند كه ندا كند پس او فرياد مى‌كند آيا سائلى هست كه خواسته‌اش را بدهم؟ آيا تايبى هست كه توبه‌اش را قبول كنم؟ آيا استغفاركننده‌اى هست كه او را بيامرزم؟ اى خواهان! خير بيا و اى خواهان شرّ سخن كوتاه كن! پس پيوسته به آن، ندا مى‌كند تا آنكه فجر طلوع كند و در آن‌